Patologiya anal cinsi akt zamanı və ya uşaqlıq yolundan qonokokklar, solğun spiroxetlər, herpes virusu, xlamidiyalar və digər mikroorqanizmlərin düz bağırsağın selikli qişasına nüfuz etməsi nəticəsində də inkişaf edə bilər. Bəzən xroniki proktit vərəm mənşəli olur.
Parazitar xroniki proktit. Helmintozlar, protozoy infeksiyaları və s. fonunda formalaşır.
Durğun və alimentar xroniki proktit. Qidalanma rejiminin pozulması, spirtli içkilər, kəskin, ədəvalı, yağlı və qızardılmış qidaların həddindən artıq qəbulu, düz bağırsaq divarının bərk nəcis kütlələri tərəfindən zədələnməsi ilə müşayiət olunan xroniki qəbizlik zamanı yaranır.
Kimyəvi və mexaniki zədələnmələrlə assosiasiyalı xroniki proktit. Özünü müalicə (imalənin düzgün yeridilməməsi, qıcıqlandırıcı maddələrin tətbiqi), anal əlaqə, nəcisin tərkibində kobud elementlərin (meyvə çəyirdəkləri, bərk qida qalıqları, təsadüfən udulmuş əşyalar) olması, cinsi həzz məqsədilə düz bağırsağın müxtəlif əşyalarla stimulyasiyası nəticəsində inkişaf edir. Proktitin bu formasına rektal şöbədə, qonşu orqan və toxumalarda aparılan əməliyyatlardan sonra rast gəlinə bilər.
Radiasion xroniki proktit. Kiçik çanaq orqanlarının onkoloji xəstəliklərində tətbiq olunan şüa terapiyası fonunda və ya müalicədən sonra müşahidə edilir.
Autoimmun xroniki proktit.Xoralı kolit, Kron, Uippl xəstəliyi və amiloidoz zamanı aşkarlanır.
Bundan əlavə xroniki proktit qan dövranının və innervasiyanın lokal pozulması, düz bağırsaq və qonşu orqanların bədxassəli şişlərinin parçalanması ilə əlaqədar formalaşır. Selikli qişanın xarakterik dəyişikliklərinə əsasən xroniki proktit atrofik və hipertrofik formalara təsnif edilir. Atrofik proktit selikli qişa büküşlərinin hamarlaşması və nazilməsi ilə xarakterizə olunur. Hipertrofik formada selikli qişa kövşək, büküşlər isə qalın olur.

Xroniki proktitin əlamətləri
Xroniki proktitin əlamətləri
Xroniki proktit kəskin formanın nəticəsi kimi və ya ifadəli təzahürlərə rast gəlinmədən inkişaf edə bilər.