Аmenoreya – aybaşı funksiyasının pozğunluğu olub, reproduktiv yaş dövründə olan qadınlarda (16-45 yaş) 6 ay və daha uzun müddət ərzində menstruasiyanın baş verməməsi ilə xarakterizə edilir. Amenoreya müstəqil xəstəlik olmayıb, orqanizmdə gedən genetik, biokimyəvi, fizioloji, psixoloji pozğunluqların əlaməti kimi özünü büruzə verir. Psevdo amenoreya hallarında yumurtalıq və uşaqlıqda siklik və hormonal dəyişikliklər davam edir, lakin anatomik maneələr səbəbindən aybaşı axıntısına rast gəlinmir. Həqiqi amenoreya zamanı ovulyasiya olmadığından qadınlarda hamiləlik baş tutmur.

Amenoreyanın təsnifatı
Amenoreyanın iki tipi qeydə alınır: psevdo və həqiqi. Psevdo amenoreya zamanı yumurtalıq və uşaqlıqda siklik və hormonal dəyişikliklər saxlanılır, lakin anatomik maneələr səbəbindən aybaşı axıntısı baş vermir. Bu maneələrə cinsi orqanların anadangəlmə inkişaf qüsurları: uşaqlıq yolu, uşaqlıq boynu və qızlıq pərdəsinin atreziyası aiddir. Anatomik qüsurdan asılı olaraq, psevdo amenoreya zamanı aybaşı qanı uşaqlıq borularında (hematosalpinks), uşaqlıq boşluğunda (hematometra) və ya uşaqlıq yolunda (hematokolpos) toplana bilər.

Həqiqi amenoreya üçün aybaşı qanaxmaları və orqanizmdə onun bağlı siklik dəyişikliklərin olmaması xarakterikdir. Həqiqi amenoreya zamanı ovulyasiya olmur və hamiləliyin baş tutması qeyri-mümkün hesab olunur. Yaranma səbəbindən asılı olaraq, həqiqi amenoreya fizioloji və ya patoloji olur.


Fizioloji amenoreya xəstəlik sayılmır və orqanizmin təbii halı (hamiləlik, südvermə) və ya qadınların yaş dövrləri (uşaqlıq, menopauza) ilə bağlı olur. Patoloji amenoreya isə əksinə, qadın orqanizmində funksional və ya üzvi pozulmalardan xəbər verən həyəcan siqnalıdır. Əgər aybaşı yeniyetmə dövründən baş vermirsə, bu birincili amenoreya adlanır. Müntəzəm olan aybaşı sonradan müəyyən səbəblər nəticəsində kəsilirsə, bu ikincili amenoreya sayılır.

Birincili amenoreyanın əsas yaranma səbəbləri
amenoreyanın səbəbləri
Birincili amenoreyanın yaranma