hiperplaziyası) rast gəlinir. Osteomalyasiya, sümüklərin vərəmi və şişləri, çanaq sümüklərinin vərəmi, onurğa sütununun əyilməsi (skolioz, kifoz, büzdümün sınıqları), spondilolistez, bud-çanaq oynağının çıxığı çanağın deformasiyalaşmasına səbəb ola bilər.


Pubertat dövrdə estrogen və androgenlərin sekresiyası çanağın formalaşmasına mühüm təsir göstərir. Estrogenlər çanağın köndələn ölçüsünün çoxalmasına və onun sümükləşməsinə, androgenlər isə çanağın və skeletin uzunluğunun artmasına səbəb olur. Bununla əlaqədar cinsi yetişmə dövründə estrogen və androgenlərin nisbətini pozan istənilən hormonal dəyişikliklər (hipoestrogeniya, hiperandrogeniya) yeniyetmə qızlarda dar çanağın formalaşması ilə nəticələnə bilər.

Dar çanağın yaranması bədənin uzunluğunun sürətlə, köndələn ölçülərin isə zəif artmasına gətirib çıxaran yeniyetmə akselerasiyası ilə sıx bağlıdır. Qızlarda sümük skeletinin inkişafına psixoemosional yüklənmələr, stresslər, intensiv idman məşqləri, hormonların qəbulu təsir göstərir.

Dar çanağın təsnifatı
Ginekologiyada dar çanağın daralma dərəcəsi və forma üzrə təsnifatı mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Həqiqi konyuqatanın ölçüsünə əsasən çanağın daralmasının 4 dərəcəsi ayırd edilir. I dərəcəli dar çanaq həqiqi konyuqatanın ölçülərinin 11- 9 sm; II dərəcə–8,9-7,5sm; III dərəcə –7,4 -6,5sm; IV dərəcə —6 sm-dən az olması ilə xarakterizə edilir. Hazırda mamalıqda daha çox dar çanağın «silinmiş» formaları – I-II dərəcəli daralmalar qeydə alınır.

Anatomik dar çanağın ən çox rast gəlinən formalarına köndələn daralmış (45,2%), yastı (sadə – 13,6%, yastı raxitik – 6,5% və kiçik çanaq boşluğunun enli hissəsinin kiçilməsi nəticəsində daralmış – 21,8%), ümumi bərabər şəkildə daralmış (8,5%) çanaqlar aiddir. Dar çanağın nadir (4,4% qadınlarda) rast gəlinən formalarına osteomalyatik, qıfabənzər, çəp daralmış və çəp yerdəyişmiş çanaqlar, eləcə də ekzostozlar, sümük şişləri, sümüklərin yerdəyişməsi ilə gedən sınıqlar hesabına daralan formalar aiddir.

Kliniki