edilir. Lokalizasiyaya görə endometriozun 2 forması ayırd edilir: genital və ekstragenital. Endometriozun genital formasında heterotopiyalar cinsiyyət orqanlarının toxumalarında, ekstragenital formada isə reproduktiv sistemdən kənarda yerləşir.

Genital endometrioz aşağıdakı formalara bölünür:

Uşaqlığın əzələ qatında inkişaf edən daxili endometrioz (adenomioz). Uşaqlığın adenomiozu zamanı uşaqlıq 5-6 həftəlik hamiləlik ölçüsündə şarabənzər forma alır.
Endometriozun lokalizasiyası qarışıq ola bilər, belə hallara adətən xəstəliyin gecikmiş mərhələlərində rast gəlinir. Ekstragenital formalarda heterotopiya ocaqları bağırsaq, göbək, ağciyərlər, böyrəklər, postoperasion çapıqlarda yaranır. Endometrioz ocaqlarının dərinliyi və yayılmasından asılı olaraq, endometriozun 4 dərəcəsi ayırd edilir:

Ümumqəbulolunmuş təsnifata əsasən uşaqlığın əzələ qatının (miometriumun) zədələnmə dərəcəsinə görə uşaqlığın adenomiozunun (daxili endometriozun) inkişafı 4 mərhələyə bölünür:

Endometrioid ocaqlar ölçü və formalarına görə fərqli ola bilər: bir neçə millimetr böyüklüyündə yumru törəmələrdən bir neçə santimetr diametrində formasız ocaqlara qədər. Adətən onlar tünd-albalı rəngdə olub, ətraf toxumalardan ağımtıl birləşdirici toxuma çapıqları ilə fərqlənir. Endometrioz ocaqları siklik yetişmə ilə əlaqədar aybaşıdan əvvəl daha aydın nəzərə çarpır. Endometrioz ocaqları daxili orqanlar və peritona yayılaraq, toxumalarda səthi və ya dərin lokalizasiya olunur. Yumurtalıqların endometriozu tünd-qırmızı möhtəviyyatlı kistoz törəmələrlə təzahür ednir. Heterotopiyalar adətən qrup şəklində yerləşir. Endometriozun dərəcəsi ocaqların diametri, yayılma dərinliyi və lokalizasiyası nəzərə alınmaqla ballar üzrə qiymətləndirilir. Endometrioz çox zaman kiçik çanaqda bitişmə proseslərinə səbəb olaraq, yumurtalıqlar, uşaqlıq boruları və uşaqlığın hərəkətliliyini məhdudlaşdırır, aybaşı siklinin pozulması və sonsuzluğa gətirib çıxarır.

Endometriozun yaranma səbəbləri
Endometriozun