n əlamətləri
Mütəxəssislər arasında endometriozun etioloji amilləri barədə ümumi bir fikir yoxdur. Əksər alimlər retroqrad aybaşı nəzəriyyəsinə (ya və implantasion nəzəriyyə) üstünlük verirlər. Bu nəzəriyyəyə əsasən qadınların bir qismində endometrium hissəcikləri aybaşı qanı ilə qarın boşluğuna və uşaqlıq borularına yayılır, bu proses retroqrad aybaşı adlanır. Orada endometrium müəyyən şərtlər daxilində müxtəlif orqanlara yapışır və siklik fəaliyyətinə davam edir. Hamiləlik olmadıqda aybaşı prosesində endometrium uşaqlıqdan ayrılır, onun yayıldığı orqanlarda isə qansızmalar baş verərək, iltihabi prosesə səbəb olur.

Beləliklə retroqrad aybaşı xüsusiyyətinə malik qadınlar endometriozun inkişafına meylli olur, lakin bu proses bütün hallara şamil edilmir. Uşaqlıq borularının quruluş xüsusiyyətləri, immunodepressiya, irsi amillər endometriozun yaranma ehtimalını artırır. Endometriozun inkişafında irsi meylliyin və onun anadan qızına ötürülməsinin rolu çox yüksəkdir. Belə qadınlar profilaktik tədbirlərə riayət etməlidir. Endometriozun inkişafına həmçinin uşaqlıqda aparılan cərrahi müdaxilələr: hamiləliyin cərrahi yolla pozulması, eroziyaların yandırılması, Qeysəriyyə kəsiyi əməliyyatı və s. səbəb olur. Bununla əlaqədar uşaqlıqda icra olunan istənilən əməliyyatdan sonra reproduktiv sistemdə baş verən pozğunluqların vaxtında aşkarlanması məqsədilə pasiyent müşahidə altına alınmalıdır.

Endometriozun inkişafını izah edən digər nəzəriyyələr bir o qədər geniş yayılmamışdır, onlara əsasən xəstəlik gen mutasiyaları, hüceyrə reseptorlarının funksiyalarının və reseptorların hormonlara qarşı reaksiyalarının pozulması nəticəsində inkişaf edir.

Endometriozun əlamətləri
Endometriozun gedişi fərqli olur. Xəstəliyin ilkin mərhələləri simptomsuz gedir və profilaktik baxış zamanı təsadüfən aşkarlanır. Endometriozun olmasına dəlalət edən əlamətlər aşağıdakılardır:

16-24% pasiyentlərdə endometriozu müşayiət edir. Ağrı dəqiq lokalizasiya malik olur və ya bütün çanağa