yayılır. Aybaşıdan qabaq yaranır və ya güclənır və yaxud daimi xarakter daşıyır. Adətən çanaq ağrıları endometriozla zədələnmiş orqanlarda inkişaf edən iltihabla əlaqədar baş verir.

Alqomenoreya – ağrılı aybaşı.
Pasiyentlərin 40-60%-də müşahidə edilir. Aybaşının ilk 3 günündə maksimal dərəcədə təzahür edir. Endometrioz zamanı dismenoreya çox vaxt kistanın boşluğuna qanaxma və onun daxilində təzyiqin artması, endometrioz ocaqlarından qansızmalarla peritonun qıcıqlanması, uşaqlıq damarlarının spazmı ilə bağlı olur.

Ağrılı cinsi akt (dispareuniya).
Menorragiya – gur və uzunmüddətli aybaşı.
Endometriozlu xəstələrin 2-16%-də qeydə alınır. Adenomioz və yanaşı gedən xəstəlikləri: uşaqlığın mioması, yumurtalıqların polikistozu və s. əksər hallarda müşayiət edir.

Aybaşı zamanı gur xroniki qanaxmalar nəticəsində yaranır. Artan halsızlıq, dəri və selikli qişaların solğunluğu və sarılığı, yuxululuq, yorğunluq, baş ağrıları ilə xarakterizə edilir.

Endometriozlu xəstələrin 25-40%-də aşkarlanır, lakin bu xəstəliyin sonsuzluqla nəticələnməsinin mexanizmi hələlik dəqiq müəyyənləşdirilməmişdir. Ehtimal edilir ki, sonsuzluğa endometrioz nəticəsində yumurtalıqlar və uşaqlıq borularında gedən dəyişikliklər, umimi və yerli immunitetin pozulması, ovulyasiyanın pozulması səbəb olur. Endometrioz zamanı spontan düşük təhlükəsi yüksək olduğundan hamiləlik dövründə qadın ginekoloqun daimi nəzarəti altında olmalıdır. Endometriozun müalicəsindən sonra ilk 6-14 ay ərzində hamiləliyin baş tutma ehtimalı 15-56% olur.

Endometriozun ağırlaşmaları
Endometrioz zamanı qansızmalar və çapıq dəyişiklikləri kiçik çanaq və qarın boşluğu orqanlarında bitişmə proseslərinin inkişafına səbəb olur. Endometriozun tez-tez rast gəlinən digər ağırlaşmasına daxilində köhnə aybaşı qanı olan yumurtalıqların endometrioid kistalarının («şokolad» kistaları) formalaşması aiddir. Hər iki ağırlaşma sonsuzluğa gətirib çıxara bilər. Sinir kələflərinin sıxılması müxtəlif nevroloji pozğunluqlarla nəticələnə