İkincili amenoreya– aybaşı tsikli formalaşmış, reproduktiv yaşda olan qadınlarda 6 ay və daha artıq müddətdə aybaşının olmaması ilə xarakterizə edilir. Patologiyanın əsas əlaməti – 6 aydan az olmayan müddətdə aybaşının müşahidə edilməməsidir. İkincili amenoreya qarnın aşağı nahiyəsində ağrı (uşaqlıq forması zamanı), psixi pozulma (psixogen forma zamanı), piylənmə (endokrin formada) vegetativ pozulma (yumurtalıq formasında) və s. əlamətlərlə müşayiət olunur. Amenoreyanın yaranma səbəblərini aşkar etmək üçün ümumi və ginekoloji müayinə, hormonal analizlər, kiçik çanağın USM, türk yəhərinin rentgenoqrafiyası, histero- və laparoskopiya aparılır. Müalicə ikincili amenoreyaya səbəb olan amillərin korreksiyasına yönəldilmişdir.

İkincili amenoreya barədə ümumi məlumat
İkincili amenoreya – 6ay və daha artıq müddətdə aybaşının kəsilməsi ilə xarakterizə olunan menstrual tsiklin pozulmasıdır. Birincili amenoreyadan fərqli olaraq ikincili forma əvvəllər aybaşısı olan qadınlarda rast gəlinir. 16-45 yaşlarda fizioloji səbəblərlə (hamiləlik, laktasiya, klimaks) əlaqəli olmayan ikincili amenoreyanın rastgəlmə tezliyi 3-10% təşkil edir. İkincili amenoreya reproduktiv sağlamlığın ən çətin problemlərindən sayılır, çünki bu patologiyalı qadınlar həmişə sonsuzluqdan əziyyət çəkir. Aybaşının spontan kəsilməsi orqanizmin ciddi disfunksiyasından xəbər verir. Bələ hallarda xəstə ginekolog, psixiatr və endokrinoloq tərəfindən nəzarətdə olmalıdır.

İkincili amenoreyanın təsnifatı
İkincili amenoreyanın həqiqi və yalançı formaları mövcuddur. Həqiqi amenoreyanın əsasında aybaşı tsiklinin neyroendokrin tənziminin pozulması dayanır. Yalançı amenoreya zamanı yumurtalıqların hormonal funksiyası və uşaqlığın tsiklik dəyişikliklerinin saxlanması fonunda aşkar edilir, bu halda aybaşının olmaması uşaqlıq və cinsi yollardan qanın axmasının qarşısını alan anatomik maneələrlə əlaqədardır. Yalançı amenoreya zamanı qan uşaqlıq boruları (hematosalpinks), uşaqlıq (hematometra) və ya uşaqlıq yolunda