– T-limfositlərin, xüsusən T-supressorların aktivliyinin azalması nəticəsində formalaşır. Endometrioid hüceyrələrin sonrakı invaziyası təmas, limfogen və hematogen yolla həyata keçir. Kompensator olaraq, zədələnmə sahəsində B-limfositlərin fəallığı artır, immunoqlobulinlərin (IgА, IgG) səviyyəsi yüksəlir, bir müddətdən sonra endometrioid ocaqlara qarşı anticisimlər yaranır, nəticədə bitişmə prosesləri inkişaf edir.

Retroservikal lokalizasiyalı yüksək differensiasiyalı heterotopiyalar estrogen və progesterona həssas reseptorlara malikdir. Aybaşı siklində onlarda endometriuma xas dəyişikliklər- proliferasiya, sekresiya, epitelin deskvamasiyası, qapalı boşluqlara qansızmalar baş verir. Aşağı differensiasiyalı ocaqlar isə hormonların təsirinə həssas olmayan aşağı silindrik və ya kubşəkilli epiteldən təşkil olunan kistayabənzər vəzilərdən ibarətdir. Xəstəliyin endokrin tənzimlə əlaqəsi laktasiya dövründə ocaqların müvəqqəti kiçilməsi, postmenopauza dövründə onların geriyə inkişafı ilə təsdiqlənir.

Retroservikal endometriozun təsnifatı
Retroservikal endometriozun formalarının sistemləşdirilməsinin əsas kriteriyası prosesin yayılma dərəcəsi sayılır. Belə yanaşma xəstəliyin gedişinin dəqiq proqnozlaşdırılmasına və optimal müalicə üsulunun seçilməsinə imkan verir. Təsnifata əsasən patologiyanın 4 mərhələsi ayırd edilir:

1 mərhələ – kiçik ölçülü tək-tək endometrioid ocaqlar müəyyən edilir.
2 mərhələ – heterotopiyaların uşaqlıq boynu və uşaqlıq yolunun divarına yayılması fonunda kiçik kistoz dəyişikliklər formalaşır.
3 mərhələ – düz bağırsağın seroz qişası, oma-uşaqlıq bağlarının endometriozla zədələnməsi müşahidə olunur.
4 mərhələ – prosesə düz bağırsağın selikli qişası qoşulur, periton infiltratlaşır, kiçik çanaqda bitişmələr formalaşır.
Retroservikal endometriozun əlamətləri
Retroservikal endometriozun əlamətləri
Xəstəliyin erkən mərhələləri simptomsuz gedir. Endometrioid ocaqların ölçüləri artdıqca qadınlarda müxtəlif əlamətlər – düz bağırsaq nahiyəsində