ocaqda immun və iltihabi reaksiyalar ilə müşayiət olunur. Follikul ehtiyatının azalması III-IV dərəcəli endometriozda meydana çıxır.
Cərrahi əməliyyatlar. Yumurtalığın rezeksiyasından sonra sağlam toxumalar azalır, qalan hissələrin qanla təchizatı pisləşir. Nəticədə follikullatın yetişmə qabiliyyəti 50-75% aşağı düşür. Yumurtalıq endometriozunun koaqulyasiyası və ya kistanın kapsulunun yarılması ovarial ehtiyata mənfi təsir göstərmir.
Toksiki zədələnmə. Onkoloji xəstəliklərin kombinəolunmuş müalicəsi cinsiyyət vəzilərinin zədələnməsinə gətirib çıxarır. Sitostatiklər qranulyoz hüceyrələrdə destruktiv proseslər törədir, follikulların atreziyasına səbəb olur.
İltihabi proseslər. Xroniki ooforit, yumurtalığın qabıq maddəsinin şərti-patogen və patogen mikroorqanizmlər tərəfindən zədələnməsi zamanı oosit ehtiyatı azalır. Ovarial toxumalarda yetişməyə qadir çox az miqdarda promordial follikullar qalır.
Yumurtalıq ehtiyatının azalmasının patogenezi
Cinsi yetişkənlik dövründə qadın orqanizmində 400 000-500 000 yetişməmiş follikul mövcud olur. Hər ovulyasiya zamanı 1 oosit itirilir. Eləcə də hər ay müxtəlif faktorların təsirindən yüzlərlə oosit məhv olur. Qadın 35 yaşa çatdıqda onlar təxminən 25 000 sayda qalır, lakin bu dövrdən etibarən deqradasiya prosesi sürətlənir. Aybaşı siklində dəyişikliklərin başlanması klimaksın yaxınlaşmasından xəbər verir.

Yumurtalıq ehtiyatının azalma mexanizmi onun səbəblərindən asılıdır. Belə ki, endometriozda follikulların sayı bütün inkişaf mərhələlərində azalır. 2007-ci ildə M.Dolmans və Luvenin Katolik universitetinin bir qrup tədqiqatçıları «yanma» nəzəriyyəsini irəli sürdülər. Ona əsasən endometrioz zamanı oositlər sürətli formada yetişdiyindən onların ehtiyatı vaxtından əvvəl bitir. Bu fikir qranulyoz hüceyrələrdə distrofik proseslərin getməsi, follikulyar mayenin tərkibinin dəyişməsi və apoptozun tezləşməsi ilə öz təsdiqini tapmışdır. ,

27-36-cı həftələrdə doğulan qızlarda cinsi orqanların bətndaxili yetişmə