düşən endometrium hüceyrələri makrofaqlar tərəfindən məhv edilir. İrsi meyllik, autoimmun xəstəliklər, xroniki xəstəliklər və immunosupressiv preparatların qəbulu zamanı müdafiə gücünün zəifləməsi bu prosesin pozulmasına gətirib çıxarır.
İnvaziv müdaxilə. Endometrium hüceyrələri abort, ginekoloji əməliyyat, diaqnostika qaşıma, histerosalpinqoqrafiya, digər müalicəvi və diaqnostik prosedurlar, UDS-nin 5 il və daha artıq istifadsi zamanı çanaq boşluğuna daxil ola bilər.
Endokrin pozulmalar. Yumurtalıqlar, qalxanabənzər vəzi, böyrəküstü vəzilərin qabıq maddəsinin xəstəlikləri ilə bağlı dishormonal dəyişikliklər, hipotalamo-hipofizar səviyyədə gedən pozğunluqlar fallop borularının yığılma aktivliyinə təsir edir. Nəticədə aybaşı qanının retroqrad axınının ehtimalı yüksəlir.
Risk qrupuna həmçinin hipodinamik həyat tərzinə malik, pylənmədən əziyyət çəkən, qeyri-rasional qidalanan, tez-tez stresslərə məruz qalan qadınlar daxildir. Xəstəlik əksər hallarda yeniyetmə dövründə ovarial-aybaşı siklinin pozğunluqları olan, ilk hamiləliyi gec yaşlara təsadüf edən və ya reproduktiv funksiyası reallaşmayan qadınlarda izlənilir. Cinsi partnyorların seçiminə qeyri-ciddi yanaşma və baryer kontraseptivlərin istifadə olunmaması endometrioza səbəb olan iltihabi proseslərin inkişafı ilə nəticələnir.

Yumurtalıqların endometriozunun patogenezi
Aybaşı qanının retroqrad axını ilə çanağa daxil olan endometrium hüceyrələri maktofaqlar tərəfindən məhv edilmədikdə onlar ovarial toxumaya invaziya edir. Endometrioid ocaqlar əvvəlcə kiçik ölçülərə və səthi lokalizasiyaya malik olur. Sonralar endometrioz yumurtalığın daha geniş sahələrini əhatə edərək, dərin qatlara yayılır. Endometrioid ocaqlarda hüceyrələr uşaqlığın selikli qişasında siklik dəyişikliklərə analoji olan transformasiyaya uğrayır. Ardıcıl baş verən proliferasiya, sekresiya və ayrıılma xarakterik anatomik dəyişikliklər və xəstəliyin klinik şəklinin formalaşmasına səbəb olur. Yumurtalıqlarda hər aybaşı siklində ölçüləri daha da