faktorların təsiri nəticəsində baş verə bilər. Daha geniş yayılmış səbəblərə aşağıdakılar aiddir:


Mielotoksik preparatların qəbulu. Anemiya ilə bəzi şiş əleyhinə, qıcolma əleyhinə, antibakterial, antitireoid, malyariya əleyhinə preparatlar, trankvilizatorlar, qızıl preparatlarının və s. kimi mielotoksik effektli preparatların qəbulu arasında bağlılığın olması sübut olunmuşdur. Dərman maddələri qanyaradıcı kötük hüceyrələrin həm birbaşa, həm də immun sistemi vasitəsilə zədələnməsinə səbəb ola bilir. Belə inkişaf mexanizmi ilə əlaqəli aplastik anemiya dərman aplastik anemiyası adlandırılır.
Kimyəvi və fiziki agentlərlə kontakt. Sümük iliyinin supressiyası üzvi həlledicilər, arsen birləşmələri, benzol birləşmələri, bədənin şüalanması ilə qarşılıqlı təsirə gətirib çıxara bilər. Bəzi klinik hallarda hemopoezin yetərsizliyi müvəqqəti və geridönəndir – burada maddələrin konsentrasiyası və dozası, kontakt müddəti başlıca faktordur.
Virus infeksiyaları. Virus agentləri arasında hepatit B, C və D-nin törədiciləri daha böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu zaman aplastik anemiya, adətən, keçirilmiş virus hepatitindən sonra yarım il ərzində inkişaf edir. Patogenez öyrənilən zaman məlum olmuşdur ki, virusun replikasiyası sümük iliyi və qan mononuklearlarında, o cümlədən immun hüceyrələrdə baş verir. Ehtimal olunur ki, bu zaman mielopoezin basqılanması səthində virus antigenlərini daşıyan hüceyrələr əleyhinə yaranmış özünəməxsus immun cavabdır. Aplastik anemiyanın belə növü ayrıca forma – posthepatit forma kimi qiymətləndirilir. Başqa virus infeksiyaları arasında SMV, infeksion mononukleoz və qrip də qeyd olunur.
Bundan başqa vərəm intoksikasiyası, şüa xəstəliyi, limfoproliferativ xəstəliklər (timoma, limfoma, xroniki limfoblast leykoz), hamiləliklə əlaqəli aplastik anemiyalar da təsvir olunmuşdur. Müşahidələrin təxminən yarısında aplastik anemiyanın səbəbini aşkarlamaq mümkün olmur – belə klinik hallar idiopatik forma kimi qəbul olunur.

Aplastik anemiyanın