Aplastik anemiya – qırmızı sümük iliyində qanyaranma funksiyalarının (eritrositopoez, leykopoez və trombositopoez) basqılanması nəticəsində panhemositopeniyanın inkişafına gətirib çıxaran patologiyadır. Xəstəliyin əsas klinik simptomlarına başgicəllənmə, zəiflik, bayılma, təngnəfəslik, süd vəzilərində paresteziya (hissiyyat pozulması), dəri hemorragiyaları, qanaxma, infeksion-iltihabi və irinli proseslərə meyillikdən ibarətdir. Anaplastik anemiya hemoqramma, mieloqramma və trepanobioptatın histoloji müayinəsindəki dəyişikliklərə əsasən diaqnostika olunur. Patologiyanın müalicəsi hemotransfuziya, immunosupressiv terapiya və mielotransplantasiyadan ibarətdir.

Aplastik anemiya barədə ümumi məlumat
Aplastik (hipoplastik) anemiya anemik, hemorragik sindrom və infeksion xəstəliklərin inkişafı ilə müşayiət olunan hemopoezin (daha çox onun bütün həlqələrinin) ağır pozulmasıdır. Patologiya ildə 2:1 milyon nisbətində inkişaf edir. Xəstəlik kişiləri və qadınları eyni tezliklə zədələyir. Xəstəliyin yaş zirvəsi 10-25 və 50 yaşdan yuxarıdır. Bu patologiya zamanı sümük iliyində qanın hüceyrə elementlərinin, adətən, hər üç tipinin (eritrositlər, leykositlər və trombositlər), bəzən yalnız eritrositlərin yaranması pozulur; bundan asılı olaraq həqiqi və parsial aplastik anemiya ayırd edilir. Hematologiyada aplastik anemiya xəstələrin 2/3-nin ölümünə gətirib çıxaran potensial fatal xəstəliklərə aid edilir.

Aplastik anemiyanın səbəbləri
Mənşəyinə görə aplastik anemiya anadangəlmə (xromosom aberrasiyası ilə əlaqəli) və qazanılmış (həyatın gedişində inkişaf etmiş) ola bilər. Qəbul olunmuşdur ki, aplastik anemiyada mielopoezin basqılanması qırmızı sümük iliyində və qanda tumor nekroz faktoru və γ-interferon sintez edən sitotoksik T-limfositlərin meydana çıxması ilə əlaqəlidir. Bu isə öz növbəsində qanyaranma sırası hüceyrələrini basqılayır. Bu mexanizm müxtəlif xarici mühit (kimyəvi birləşmələr, fiziki amillər, dərmanlar), həmçinin endogen (viruslar, autoimmun reaksiyalar)