, streptomisin, gentamisin, penisillin, kolxisin, aminazin) və s. təsiri zamanı inkişaf edə bilər.

İmmun aqranulositoz orqanizmin öz leykositlərinə əks-təsir göstərən antitellərin yaranması ilə əlaqəlidir. Hapten immun aqranulositozun yaranmasını sulfanilamidlər, QSİƏP – pirazolon törəmələri (amidopirin, analgin, aspirin, butadion); vərəm, şəkərli diabet, helmintozların müalicəsində istifadə olunan, hapten kimi çıxış edən preparatların qəbulu təşviq edir. Onlar qan zülalları və ya leykositlərin qişaları ilə kompleks birləşmələr əmələ gətirərək antigenlərə çevrilirlər və həmin antigenlərə qarşı orqanizm antitellər sintez etməyə başlayır. Autoantitellər ağ qan cisimciklərinin səthinə fiksasiya olunaraq onların məhvinə səbəb olurlar.

Autoimmun aqranulositozun əsasında immun sistemin patoloji reaksiyası durur və antineytrofil antitellərin əmələ gəlməsi ilə müşayiət olunur. Aqranulositozun bu növünə autoimmun tireoidit, revmatoid artrit, sistemli qırmızı qurdeşənəyi və başqa kollagenozlarda rast gəlinir. Bəzi infeksion xəstəliklər (qrip, infeksion mononukleoz, sarı hərarət, qarın yatalağı, virus hepatiti, poliomielit və s.) zamanı yaranmış aqranulositoz da immun xarakter daşıyır. Güclü neytropeniya xroniki limfoleykoz, aplastik anemiya, Felti sindromundan xəbər verə, həmçinin trombositopeniya və ya hemolitik anemiya ilə paralel gedə bilər. Anadangəlmə aqranulositoz genetik patologiyanın nəticəsidir.

Aqranulositozla müşayiət olunan patoloji reaksiya əksər hallarda dərinin, ağız boşluğunun və udlağın; nadir hallarda konyunktival boşluğun, qırtlağın və mədənin selikli qişasının xoralı-nekrotik dəyişiklikləri ilə özünü göstərir. Nekrotik xoralar bağırsağın selikli qişasında əmələ gələrək bağırsaq divarının perforasiyasına, bağırsaq qanaxmasının inkişafına səbəb ola bilər; bundan başqa, sidik kisəsinin və uşaqlıq yolunun divarında da lokalizasiya oluna bilər. Nekroz nahiyəsinin mikroskopiyası zamanı neytrofil qranulostilərinin olmaması