Adenoidlər – burun-udlaq badamcığının limfoid toxumasının patoloji böyüməsidir. Adətən 3-10 yaşlı uşaqlarda aşkar edilir. Patologiya sərbəst burun tənəffüsünün çətinləşməsi, yatarkən xoruldama, rinolaliya (burunda danışma), rinoreya ilə müşayiət olunur. Adenoidlər zökəm və orta qulağın iltihabının tez-tez baş verməsi, eşitmənin zəifləməsi, səsin dəyişməsi, nitqin aydın olmaması, inkişafın ləngiməsi, anomal dişləmin formalaşmasına səbəb olur. Diaqnoz farinqoskopiya, rinoskopiya, burun-udlağın rentgenoqrafiyası, endoskopik müayinəsinin nəticələrinə əsasən qoyulur. Adenoidlərin cərrahi yolla aradan qaldırılmasından (adenotomiya, kriodestruksiya) sonra residivləşmə ehtimalı inkar edilmir.

Adenoidlər barədə ümumi məlumat
Xəstəlik 3-7 yaşlı uşaqların 5-8%-də aşkarlanır. Qızlar və oğlanlar arasında patologiyanın yayılma tezliyi demək olar ki, eyni olur. Yuxarı yaş qrupuna aid olan uşaqlarda adenoidlərə az rast gəlinir. 15 yaşdan sonra burun-udlaq badamcığının hipertrofiyası nadir hallarda müşahidə olunur.

Qida, su və hava ilə bərabər ağız boşluğuna külli miqdarda mikrob daxil olur. Udlaqda yerləşən limfoid toxuma (badamcıqlar) infeksiyanın daxilə yayılmasının qarşısını alaraq, insan orqanizmini patogen mikroorqanizmlərdən qoruyur. Badamcıqlar udlaq həlqəsi (Valdeyr-Piroqov həlqəsi) əmələ gətirir. Burun-udlaq badamcığı udlaq həlqəsinin tərkibinə daxil olmaqla burun-udlaq tağında yerləşir. Badamcıq uşaqlarda yaxşı inkişaf edir, yaş artdıqca kiçilir, əksər hallarda tamamən atrofiyalaşır.


Adenoidlərin səbəbləri
Endokrin və limfa sisteminin quruluş pozğunluqları (limfatik-hipoplastik diatez) ilə əlaqədar burun-udlaq badamcığının hipertrofiyasına irsi meyllik mövduddur. Bu tip anomaliyalı uşaqlarda adenoidlərlə yanaşı çox zaman qalxanabənzər vəzinin funksiyasının azalması müşahidə olunur. Vəzinin hipofunksiyası apatiya, əzginlik, şişkinliklə təzahür edir.

Adenoidin risk amillərinə qidalanma rejiminin pozulması (izafi qidalanma) və bir sıra virusların toksiki