Akalkuliya — rəqəmləri tanımanın və arifmetriyanın müxtəlif pozulmalarını ümumi bir ümumi anlayışdır. Patologiya ədədləri görmə/eşitmə zamanı tanımama, ədəd məfhumunu, ədəd sırasını, ardıcıl riyazi əməlləri yerinə yetirə bilməməklə təzahür edir. Diaqnostika klinik xüsusiyyətlər, nevroloji və psixiatrik müayinələr, arifmetrik test, serebral tomoqrafiyaya əsaslanır. Müalicə əsas xəstəliyə müvafiq həyata keçirilir; reablitasiya arifmetrik qabiliyyətin bərpası məqsədilə xüsusi məşğələlərdən ibarətdir.

Akalkuliya barədə ümumi məlumat
İnsanın baş beynində hesablamanın xüsusi mərkəzi olmasını XIX əsrin başlanğıcında qeyd etmişdilər. Əvvəllər tibb mütəxəssisləri güman edirdilər ki, bu mərkəz alın payında yerləşir; sonralar müəyyən olundu ki, o, dominant yarımkürənin təpə və ənsə paylarının sərhəddində lokalizasiya olunur. 1926-ci ildə alman fizioloqu Hans Berger hesablama mərkəzinin birbaşa zədələnməsi ilə əlaqəli olan bu patologiyanı beyin qabığının başqa disfunksiyaları nəticəsində meydana çıxan ikincili pozulmalardan fərqləndirmək üçün “birincili akalkuliya” terminini təklif etdi. Bu termin beyin qabığının hesablama mərkəzinin birbaşa zədələnməsi ilə əlaqəli hesablama qabiliyyətinin pozulmasını ifadə edir. Uşaqlarda hesablama qabiliyyətinin pozulması hissəvi xarakter daşıyır; adətən, koqnitiv funksiyaların inkişafdan qalmasının nəticəsi olur. Buna görə də praktik nevrologiyada “diskalkuliya” termini ilə ifadə edilir.

Akalkuliyanın səbəbləri
Patologiyanın müxtəlif formaları beyin qabığının təpə, ənsə, gicgah və alın paylarının zədələnməsi ilə bağlıdır. Serebral qabığın patoloji dəyişikliklərinə gətirib çıxaran əsas etiofaktorlara aşağıdakılar aiddir:


Serebrovaskulyar patologiya. Akalkuliya tədricən damar demensiyasının yaranmasına gətirib çıxaran kəskin serebral qan dövranı pozulması (işemik, hemorragik insult), beynin xroniki işemiyası zamanı inkişaf edə bilər.
Kəllə-beyin travmaları. Kalkulyasiyanın pozulması hematomanın əmələ gəlməsi ilə müşayiət