verir.
Kəllə-beyin travmaları. Aqnzoiyaya əsasən baş beynin əzilməsi zamanı rast gəlinir. Travma zamanı və ya posttravmatik proseslərdən (hematoma, iltihabi dəyişikliklər, mikrosirkulyator pozulmalar) sonra beyin qabığının ikincili sahələrinin zədələnməsi nəticəsində inkişaf edir.
Ensefalit. Virus, bakteriya, parazit, postvaksinal etiologiyalı ola bilər. Serebral strukturlarda diffuz iltihabi proseslərlə müşayiət olunur.
MSS-nin degenerativ xəstəlikləri: Alsheymer xəstəliyi, Şilder leykoensefaliti, Pik xəstəliyi, Parkinson xəstəliyi.
Aqnoziyanın patogenezi
Beyin qabığı beyinə daxil olan informasiyaların müxtəlif səviyyələrdə analizini təmin edən assosiativ sahələrin üç əsas qrupuna malikdir. Birincili sahələr periferik reseptorlarla əlaqəlidir, onlardan gələn afferent impulsları qəbul edir. Beyin qabığının ikincili assosiativ sahələri birincili sahələrdən gələn impulsların ümumiləşdirilməsinə və analizinə cavabdehdir. Daha sonra informasiya üçüncü sahəyə ötürülür; burada onun ali sintezi və davranış tapşırıqlarının işlənməsi həyata keçirilir. İkincili sahənin disfunksiyası bu zəncirin pozulmasına, nəticədə xarici qıcıqlandırıcıları tanıma, vahid obrazları qəbul etmə xüsusiyyətlərinin itirilməsi ilə təzahür edir. Bu zaman analizatorların (eşitmə, görmə və s.) funksiyaları isə normal olar.

Aqnoziyanın təsnifatı
Klinik nevrologiyada aqnoziya zədələnmə nahiyəsindən asılı olaraq aşağıdakı əsas qruplara təsnif olunur:

Görmə — görmə funksiyası saxlandığı halda təsvirlərin, predmetlərin tanınması. Beyin qabığının ənsə və arxa təpə nahiyəsinin patologiyaları zamanı inkişaf edir.
Eşitmə — səsləri və fenomenləri qavramanın, danışığı anlamanın itirilməsi. Beyin qabığının yuxarı gicgah qırışığının zədələnməsi nəticəsində yaranır.
Sensitiv — taktil duyğusunun və öz bədənini tanımanın pozulması. Təpə şöbələrinin ikincili sahələrin disfunksiyası ilə əlaqəlidir.
Qoxu — qoxu duyğusunun pozulması. Gicgah nahiyəsinin mediobazal sahəsinin zədələnmələri zamanı müşahidə