nəticəsində yaralanmalar, odlu silah yaralanmaları).

Burunətrafı ciblərin (sinusit), orta və daxili qulağın irinli-iltihabi prosesləri zamanı infeksiya iki yolla – retroqrad – sərt qişanın sinusları və beyin venaları vasitəsilə; və infeksiyanın beynin sərt qişasından birbaşa yayılır. İkinci halda məhdud iltihab ocağı ilk növbədə beyin qişasında, sonra isə yaxınlıqdakı beyin toxumasında formalaşır.

Neyrocərrahi müdaxilədən sonra intrakranial infeksion ağırlaşmalar (ventrikulit, meningit) fonunda formalaşan beyin absesləri, bir qayda olaraq, ağır, zəifləmiş xəstələrdə inkişaf edir.

Baş beynin absesinin etiologiya və patogenezi
Baş beyin abseslərinin hematogen törədiciləri tez-tez bakteroidlərlə (Bacteroides spp.) assosiasiya olunan streptokoklardır. Hematogen və otogen abseslər üçün Enterobacteriaceae (o cümlədən Proteus vulgaris) xarakterikdir. Açıq kəllə-beyin travmalarında beyin absesinin patogenezi stafillokoklar (St. aureus), nadir hallarda Enterobacteriaceae ilə bağlıdır. Müxtəlif immunodefisit vəziyyətlərdə (toxuma və orqan transplantasiyasından sonra immunodepressiv terapiya, İİV infeksiya) baş beyin absesinin möhtəviyyatının bakterioloji əkilməsində Aspergillus fumigatus aşkar olunur. Lakin beyin absesi möhtəviyyatında infeksiyanın törədicisinin identifikasiyası, adətən, mümkün olmur; belə ki, abses möhtəviyyatının bakterioloji əkilməsi 25-30% hallarda steril nəticə verir.

Beyin absesinin formalaşması bir neçə mərhələdən keçir:

1-3-cü gün. Beyin toxumasının məhdud iltihabı – ensefalit (erkən serebrit) inkişaf edir. Bu mərhələdə iltihabi proses geri dönəndir. Onun spontan və ya antibakterial terapiya ilə sağalması mümkündür.
4-9-cu gün. Müdafiə mexanizmlərinin qeyri-kafiliyi və ya qeyri-düzgün müalicə nəticəsində iltihabi proses proqressivləşir, onun boşluğunun mərkəzində artmağa qadir irin toplanır.
10-13-cü gün. Bu mərhələdə irinli ocağın ətrafında birləşdirici toxumadan təşkil olunmuş kapsul formalaşır. Kapsul irinli prosesin