r şişin istiqamətindən və yayılmasından asılıdır. Bu simptomlara baş ağrısı, görmə sahəsinin dəyişilməsi, diplopiya və okulomotor pozulmalar aiddir. Baş ağrısı hipofizin adenomasının türk yəhərinə göstərdiyi təzyiqlə bağlıdır; küt xarakterlidir, bədənin vəziyyətindən asılı deyil və ürəkbulanma ilə müşayiət olunmur. Hipofizin adenoması olan pasientlər baş ağrıları zamanı analgetiklərin tez-tez kömək etməməsindən şikayətlənirlər. Baş ağrısı ilə müşayiət olunan hipofizin adenoması, adətən, alın və gicgah nahiyəsində, həmçinin göz çuxurunun arxasında lokalizasiya olunur. Şiş toxumasının qanaması və ya onun intensiv böyüməsi ilə əlaqəli baş ağrılarının kəskin güclənməsi mümkündür.

Görmə sahəsinin məhdudlaşması böyüyən adenomanın türk yəhəri nahiyəsində hipofizin altında yerləşən görmə çarpazına təzyiqi nəticəsində baş verir. Hipofizin uzun müddət mövcud olan adenoması görmə sinirinin atrofiyasına gətirib çıxara bilər. Əgər adenoma yana böyüyürsə, III, IV, VI və V kəllə-beyin sinirlərinin şaxələrinə tədricən təzyiq göstərir. Nəticədə okulomotor funksiyaların pozulması (oftalmoplegiya) və ikigörmə (diplopiya) inkişaf edir. Görmə itiliyinin azalması mümkündür. Hipofizin adenoması türk yəhərinin dibinə doğru böyüyər, sfenoidal və ya etmoidal sinuslara yayılarsa, pasientdə burun tutulması, sinusit və ya burun şişlərinin klinikası özünü göstərir. Hipofizin adenomasının yuxarıya doğru inkişafı hipotalamusun zədələnməsinə səbəb ola və huşun pozulmasına gətirib çıxara bilər.

Endokrin-metabolik sindrom
Somatotropinoma — STH sintez edən hipofizin adenoması. Patologiya uşaqlarda giqantizm, böyüklərdə akromeqaliya ilə təzahür edir. Skeletin xarakterik dəyişikliklərindən başqa pasientlərdə şəkərli diabet, piylənmə, qalxanabənzər vəzinin böyüməsi (diffuz və ya düyünlü zob) inkişaf edə bilər; adətən, onun funksional pozulmaları müşahidə olunmur. Tez-tez hirsutizm, hiperhidroz, dərinin yağlanmasının artması, ziyillərin, papillomaların və nevusların əmələ gəlməsi müşahidə