t edir. Hipofizin adenoması endokrino-metabolik sindromla təzahür edən pasientlər isə, adətən, endokrinoloq konsultasiyasından keçirlər. İstənilən halda hipozin adenomasına şübhə olduqda pasient hər üç mütəxəssisin müayinəsində olmalıdır.

Adenomanı aşkarlamaq məqsədilə türk yəhərinin rentgenoqrafiyası aparılır. Bu müayinə metodu sümük əlamətlərini – türk yəhəri belinin patoloji dəyişiklikləri, onun dibinin tipik ikikonturluluğu ilə müşayiət olunan osteoporoz təyin edir. Əlavə olaraq xiazmatik sisternin yerdəyişməsini onun normal vəziyyətindən fərqləndirməyə imkan verən pnevmosisternoqrafiya tətbiq olunur. Daha dəqiq məlumatlar baş beynin MRT-i, kəllənin və türk yəhərinin KT-si zamanı əldə oluna bilər. Lakin hipofizin adenomaları 25-35% hallarda o qədər kiçik olur ki, hətta tomoqrafiyanın müasir imkanları belə onu aşkarlamağa kifayət etmir. Adenomanın kavernoz sinusa doğru inkişafını düşünməyə hər hansı əsas olduqda baş beynin angioqrafiyası tətbiq olunur.

Diaqnostikada hormonal müayinə mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Hipofiz hormonlarının qanda konsentrasiyasının müəyyənləşdirilməsi məqsədilə spesifik radioloji metod həyata keçirilir. Simptomatikadan asılı olaraq periferik endokrin vəzilər tərəfindən sintez olunan müəyyən hormonlar – kortizol, T3, T4, prolaktin, estradiol, testosteron analiz olunur.

Hipofizin adenoması ilə müşayiət olunan oftalmoloji simptomlar oftalmoloji inspeksiya, perimetriya, görmə itiliyinin yoxlanması ilə aşkar olunur. Göz xəstəliklərini inkar etmək məqsədilə oftalmoskopiya həyata keçirilir.

Hipofizin adenomasının müalicəsi
Konservativ müalicə əsasən kiçik ölçülü prolaktinomalarda tətbiq oluna bilər. Bu, prolaktinin antaqonistləri ilə, məs., bromkriptinlə aparılır. Kiçik adenomalar zamanı şişə şüa ilə təsir metodları, məs., qamma-terapiya, distansion şüa və ya proton terapiyası; stereotaksik radiocərrahiyyə – radioaktiv maddənin birbaşa şiş toxumasına yeridilməsi həyata keçirilə bilər.


Hipofiz adenoması böyük olan və/və ya