Alüminoz – pnevmokonioz qrupundan olan peşə xəstəliyidir. Patologiya müntəzəm şəkildə və uzun müddət alüminium buxarı və ya tozları ilə tənəffüs nəticəsində inkişaf edir. Xəstəliyin əsas əlamətləri proqressivləşən təngnəfəslik və öskürəkdir. Xəstəni döş qəfəsində ağrılar və ağırlıq hissi, ümumi intoksikasiya simptomları narahat edir. Xəstəliyin peşə ilə əlaqədar baş verdiyi təqdirdə diaqnoz döş qəfəsi orqanlarının rentgenoqrafiyası və ya KT-nə əsaslanır. Alüminium mənşəli pnevmokoniozlarda bronxodilatatorlar, kortikosteroidlər və mukolitiklərlə konservativ müalicə təyin olunur.

Alüminoz barədə ümumi məlumat
Alüminoz (alüminium ağciyəri, boksit ağciyəri, Shaver-Riddell sindromu) metallokoniozlar yarımqrupuna aid edilir. Əsasən boksit filizindən aluminumun alınması; aşındırıcı materiallar və pirotexnika, təyyarə istehsalı ilə məşğul olan işçilər xəstələnir. 1947-ci ildə S. Şeyver və A. Ridel ilk dəfə pnevmokoniozu korund parladıcılarda ağciyər patologiyası kimi təsvir etmişdilər. Statistikaya əsasən ağciyər alüminozuna 35 yaşdan böyük kişilərdə tez-tez rast gəlinir (bütün xəstələrin 68%-ində). Alüminozdan əziyyət çəkən pasientlərin 3%-i ölür. Xəstə qadınlar arasında ölüm 5,3%-ə qədər yüksəlir.

Alüminozun səbəbləri
Alüminozun birbaşa etioloji faktoru alüminum buxarı və tozları ilə tənəffüsdür. Əksər hallarda buxarın zərərli təsirinə elektroliz metodu ilə boksitdən alüminum əldə edən işçilər məruz qalır. Lakin alüminum filizində silikon çox olduğundan belə xəstələrdə peşə xəstəliyi iki komponentin qarışıq təsiri nəticəsində inkişaf edir. Boksit filizinin əldə olunması zamanı əmələ gələn toz alüminosilikatlara malikdir.


Alüminoz toz şəkilli metalla işləyən, pirotexniki toz, alüminum boyaları, süni aşındırıcı materiallar istehsal edən insanlarda tez-tez əmələ gəlir. Bu zaman peşə xəstəliyinin yaranma səbəbi 0,5-5 mkm ölçülü metallik tozların mikrohissəcikləridir. Alüminoz zərərli şəraitdə işə başladıqdan orta hesabla 18-30 il sonra inkişaf edir. Yanaşı