Antrakoz – kömür tozu hissəciklərinin tənəffüslə qəbulu nəticəsində yaranan və ağciyər fibrozunun inkişafı ilə xarakterizə olunan ağciyər patologiyasıdır. Xəstəliyin simptomları (öskürək, təngnəfəslik, döş qəfəsində ağrı, tükənmə) proqressivləşən xarakter daşıyır. Diaqnoz peşə anamnezi, ağciyərlərin rentgenoqrafiyası və kompyuter tomoqrafiyası, spirometriya, qanın qaz tərkibinin analizinə əsaslanır. Antrakozun müalicəsi başlıca olaraq simptomatikdir (bronxolitiklərin və steroid preparatların qəbulu, döş qəfəsinin massajı, oksigen terapiyası). Xəstələrə pulmonoloq və peşə patoloqunun müşahidəsi; bir sıra hallarda sənətini dəyişmək göstərişdir.

Antrakoz barədə ümumi məlumat
Antrakoz (yunanca “anthrax” — kömür deməkdir) – kömür tozlarının ağciyər toxumasına uzun müddət təsiri nəticəsində inkişaf edən pnevmokoniozdur. Karbon tərkibli tozların tənəffüslə orqanizmə daxil olması nəticəsində yaranmış ağciyər patologiyalarına (karbokoniozlar) antrakoz, qrafitoz və his pnevmokoniozu aid edilir. Bu patologiyalar arasında antrakoz nisbətən çox rastlanan peşə xəstəliyidir. Patologiya kömür mədənlərində çalışan və sənaye sahəsində iş stajı çox olan insanlarda inkişaf edir. Əmək şəraitindən və kömür tozu ilə kontaktın davametmə müddətindən asılı olaraq antrakozun şaxtyorlar arasında rastgəlmə tezliyi 12-50% təşkil edir. Anrtakozun proqressivləşməsi ağciyərlərin ağır zədələnmələrinə, ürək-ağciyər çatışmazlığının inkişafına, əmək qabiliyyətinin itirilməsinə gətirib çıxarır. Bu isə onun peşə patologiyası və pulmonologiya üçün tibbi-sosial əhəmiyyətinə səbəb olur.

Antrakozun səbəbləri
Kömür pnevmokoniozu riskini müəyyənləşdirən əsas mexanizmlər nəfəs alınan havada kömür tozlarının konsentrasiyası, sənaye zərərinin stajı, həmçinin rəvacverici faktorların olmasıdır. Antrakoz, adətən, şaxtyorları, dağ-mədən kombinatları, kömür sənayesində 15-20 ildən çox fəaliyyət göstərən insanlarda meydana çıxır. Antrasitin əldə olunması, nadir hallarda isə tərkibində karbon az olan suxurlar