Asfiksiya – qanda və toxumalarda oksigenin konsentrasiyasının kəskin azalması (hipoksiya) və izafi karbon qazı (hiperkapniemiya) ilə müşayiət olunan boğulma vəziyyətidir. Kəskin və ya yarımkəskin asfiksiya zamanı tənəffüs çatışmazlığı əlamətləri yaranır – dəri göyərir, taxipnoe, köməkçi əzələlərin tənəffüsdə iştirakı baş verir; terminal mərhələdə koma, qıcolmalar, tənəffüsün və ürəyin fəaliyyətinin dayanması inkişaf edir. Asfiksiyanın vəziyyəti pasiyentin şikayətləri, fiziki müayinə və pulsoksimetriyanın qiymətləndirilməsinə əsasən diaqnostika olunur. Bu zaman tənəffüs yollarının keçiriciliyinin bərpası, oksigen inhalyasiyası, traxeotomiya, ASV, dərman müalicəsini özündə cəmləyən təxirəsalınmaz yardım tələb olunur.

Asfiksiya barədə ümumi məlumat
Asfiksiya qazlar mübadiləsinin pozulması, hipoksik və hiperkapnik sindromun inkişafı ilə gedən, tənəffüs və qan dövranı pozulmalarına gətirib çıxaran həyati təhlükəli vəziyyətdir. Patologiyanın əsasında tənəffüs mərkəzinin disfunksiyası, ağciyərlərə havanın daxil olmasına mexaniki maneə, tənəffüs əzələlərinin zədələnməsi durur. Səbəbindən asılı olmayaraq asfiksiyanın bütün növlərində və formalarında təxirəsalınmaz (bəzən həm də reanimasion) tədbirlərin həyata keçirilməsi tələb olunur. Çünki kəskin oksigen aclığının başlanmasından bir neçə dəqiqə sonra ölüm baş verə bilər. Tibbdə asfiksiya problemi noenatologiya, pulmonologiya, travmatologiya, toksikologiya, reanimatologiya və başqa sahələrdə aktualdır.

Asfiksiyanın təsnifatı
Boğulmanın (tənəffüs funksiyasının və hemodinamikanın pozulması) inkişaf sürətindən asılı olaraq kəskin və yarımkəskin asfiksiya ayırd edilir. Əmələgəlmə mexanizminə görə asfiksiyalar aşağıdakı növlərə ayrılır:


Təsnifatın başqa variantı asfiksiyanı təzyiqdən (kompression və stranqulyasion boğulma), bağlı (aspirasion, obturasion, boğulma) və məhdudlaşdırılmış qapalı mühitdə yaranmış asfiksiyadan fərqləndirməni təklif edir. Boğulmanın xüsusi növü pediatriya çərçivəsində dəyərləndirilən