əlaqədar qapağın vegetasiyası səbəb ola bilər. Bəzən qapaqüstü stenoz böyümüş limfa düyünləri və ya aorta anevrizması tərəfindən dəliyin kompressiyası nəticəsində yaranır. Ağciyər arteriyasının əhəmiyyətli dərəcədə genişlənməsi və onun sklerozu dəliyin nisbi stenozunun inkişafına gətirib çıxarır.

Ağciyər arteriyası dəliyinin stenozunun təsnifatı
Qan dövranının obstruksiya səviyyəsinə əsasən qapaq (80%), qapaqaltı (infundibulyar) və qapaqüstü stenozlar ayırd edilir. Çox nadir hallarda kombinəolunmuş stenoza (qapaq stenozunun qapaqaltı və ya qapaqüstü forma ilə müştərəkliyi) rast gəlinir. Qapaq stenozunda çox zaman qapağın taylara ayrılması müşahidə olunmur; ağciyər arteriyasının qapağı 2-10mm diametrində dəliyə malik gümbəzəbənzər diafraqma şəklində olur; komissuralar hamarlaşmışdır; ağciyər kötüyünün poststenotik genişlənməsi formalaşır. İnfundibulyar (qapaqaltı) stenoz əzələ və fibroz toxumanın anomal çoxalması nəticəsində sağ mədəciyin çıxarıcı hissəsinin qıfşəkilli daralması ilə səciyyələnir. Qapaqüstü stenoz lokal daralma, natamam və ya tam membran, diffuz hipoplaziya, ağciyər arteriyasının çoxsaylı stenozları ilə ifadə olunur.

Praktik məqsədlərlə sağ mədəcikdə sistolik AT-nin səviyyəsi və sağ mədəciklə ağciyər arteriyası arasında təzyiq qradiyentinin təyininə əsaslanan təsnifatdan istifadə edilir:

Ağciyər arteriyası dəliyinin stenozu zamanı hemodinamikanın xüsusiyyətləri
Ağciyər arteriyası dəliyinin stenozu zamanı hemodinamik dəyişikliklər qanın sağ mədəcikdən ağciyər kötüyünə qovulmasının çətinləşməsi ilə bağlıdır. Sağ mədəciyin yüklənməsi onun fəaliyyətinin güclənməsi və miokardın konsentrik hipertrofiyasının formalaşması ilə müşayiət edilir. Bu zaman sağ mədəcikdə sistolik təzyiq ağciyər arteriyasındakı təzyiqdən xeyli yüksək olur: sistolik təzyiq qradiyenti ağciyər arteriyası dəliyinin stenozunun dərəcəsini təyin etməyə imkan verir. Sağ mədəcikdə təzyiqinn yüksəlməsi onun çıxarıcı dəliyinin sahəsinin 40-70% azalması zamanı baş