dəyişikliklərinə gətirib çıxaran xəstəlik və vəziyyətlər səbəb olur. Aortanın laylanmasının başlıca etioloji amili (70-90% hallarda) hemodinamik gərginlik və aortanın xroniki travmatizasiyası ilə müşayiət olunan uzunmüddətli arterial hipertenziyadır. Laylanan anevrizma həmçinin birləşdirici toxumanın irsi qüsurları (Marfan, Terner, Elers-Danlos sindromları), aortal çatışmazlıq, aortanın koarktasiyası, aortanın ifadəli aterosklerozu, sistemli vaskulitlər, böyrəklərin polikistozunun fəsadı kimi inkişaf edə bilər. Aorta anevrizmasının laylanmasının risk amillərinə pasiyentin yaşının 60-70-dən yuxarı olması, döş qəfəsinin travmaları, yaşı 40-dan yüksək olan qadınlarda hamiləliyin III trimestri aiddir.

Ürək və aorta üzərində aparılan cərrahi müdaxələlərdən (aorta qapağının protezlənməsi, aortanın rezeksiyası) sonra erkən və gec postoperasion dövrdə anevrizmanın laylanmasının riski yüksək olur. Yatrogen laylanan anevrizmalar süni qan dövranının təmini məqsədilə aortanın kanulyasiyası, aortoqrafiya və ballon dilatasiyası icra olunarkən yol verilən texniki qüsurlarla əlaqədardır.

Əksər hallarda ilkin patogenetik həlqəni intima qişasının cırılması və divaryanı hematomanın əmələ gəlməsi təşkil edir. Təxminən 10% hallarda aortanın laylanan anevrizmasına onun divarında şaxələnən kapilyarların spontan partlaması nəticəsində qanın orta qişaya sızması səbəb olur. İntramural hematomanın orta qişaya yayılması intimanın cırılması ilə müşayiət olunur, lakin 3-13% hallarda bu proses baş verməyə bilər. Bəzən aortanın laylanması aterosklerotik xoranın penetrasiyası zamanı müşahidə edilir.

Aortanın laylanan anevrizmasını təsnifatı
DeBeyki təsnifatına əsasən laylanmanın 3 tipi ayırd edilir:

Stenford təsnifatına görə aortanın laylanan anevrizmaları 2 tipə bölünür: A – qalxan hissənin proksimal laylanması, B- aorta qövsü və enən seqmentin distal laylanması. A tipi erkən ağırlaşmaların yaranma tezliyinin və hospitalönü letallığın yüksək olması ilə xarakterizə edilir. Gedişinə