, ağciyər qanaxmaları, tromboemboliyalar, ağciyərlərin infarktı aiddir. Eyzenmenger kompleksindən əziyyət çəkən pasiyentlər adətən müalicəsiz 20-30 ildən çox yaşamır. Ölüm səbəbi ürək çatışmazlığı hesab olunur.

Eyzenmenger kompleksinin diaqnostikası
Baxış zamanı dəri örtükləri, dodaq, burun-dodaq büküşləri, dırnaqların sianozu; döş sümüyündən sol tərəfdə prekardial nahiyədə pulsasiyalar, ürək donqarı nəzərə çarpır. Auskultasiyada ağciyər arteriyasının proyeksiyasında II tonun aksenti, ürək nahiyəsinin üzərində kobud sistolik küy, xarakterik «pişik mırıltısı» əlaməti; ağciyər arteriyasının qapaqlarının çatışmazlığında diastolik küy müəyyən edilir. Spesifik sistoloidastolik küyün eşidilməsi adətən Eyzenmenger kompleksini müşayiət edən aorta axacağının bitişməməsinə dəlalət edir. Ürək tonları və küylərin daha dəqiq differensiasiyası məqsədilə fonokardioqrafiya aparılır.

Ağciyərlərin rentgenoskopiyası ağciyər arteriyası kötüyünün qabarması, köklərin pulsasiyası və ürəyin şarabənzər formada olması aşkarlanır. EKQ-dəyişikliklər II və III standart ötürmələrdə P dişciyinin böyüməsi və sağ mədəciyin hipertrofiya əlamətləri ilə xarakterizə olunur.

Ürək boşluqlarının zondlanması zamanı kateteri sərbəst şəkildə ağciyər arteriyasına yeritmək mümkün olur: orada 60-100 mm.cv.süt-na kimi yüksələn təzyiq təyin edilir. Sol mədəcik və ya aortada qanın qaz tərkibinin müayinəsi venoz qanın arterial qanla qarışmasını sübut edir. Qüsurun terminal mərhələsində ifadəli polisitemiya qeydə alınır.

Eyzenmenger kompleksi digər ürək qüsurları: ağciyər arteriyasının stenozu, mədəciklərarası və qulaqcıqlararası çəpərin qüsuru, açıq arterial axacaq, Fallo tetradası ilə differensiasiya olunur.

Eyzenmenger kompleksinin müalicəsi
Kardiocərrahi əməliyyatın yalnız kiçik qan dövranında dayanıqlı hipertenziya və sianozun inkişafından əvvəl aparıldığı hallarda proqnoz qənaətbəxş olur.

Eyzenmenger kompleksinin cərrahi müalicəsi mədəciklərarası qüsurun bağlanması və aortanın anomal