arterial tromboemboliyalar üçün substrat rolunu oynayır.


Embologen ocaqlar qismində ağciyər və ürək şişləri, əsasən sol qulaqcığın miksoması iştirak edə bilər. Trombun açıq oval pəncərə, açıq arterial axacaq, mədəciklərarası və qulaqcıqlararası çəpər qüsurundan boyük qan dövranı arteriyalarına daxil olduğu hallarda paradoksal emboliya yarana bilər. Bəzən ətraf damarlarının kəskin okklüziyasına arteriyalar üzərində keçirilmiş əməliyyat, donma, elektrotravmalar, qan sisteminin xəstəlikləri (leykoz, polisitemiya), ekstravazal kompressiya, damar spazmları səbəb olur.

Ətraf damarlarının kəskin okklüziyasının risk amillərinə periferik damar xəstəlikləri: obliterasiyaedici ateroskleroz, obliterasiyaedici endarteriit, qeyri-spesifik aortoarteriit (Takayasu xəstəliyi), düyünlü periarteriit aiddir. Birincili trombembolun fraqmentasiya və mobilizasiyası ritm və ürək yığılmalarının gücünün pozulması, AT-nin dəyişməsi, fiziki və psixi gərginlik, bəzi dərman vasitələrinin qəbulu ilə əlaqədar baş verə bilər. 5—10% hallarda nə klinik müayinə, nə də autopsiya ilə emboliyanın mənbəyini müəyyən etmək mümkün olmur.

Ətraf damarlarının kəskin okklüziyasının patogenezi
Ətraf damarlarının okklüziyası zamanı kəskin işemik pozğunluqlar nəinki mexaniki amil (arteriyanın mənfəzinin qəflətən embolla tutulması), həm də arterial spazm nəticəsində inkişaf edir. Arteriyanın okklüziya və spazmından sonra qısa müddət ərzində damar mənfəzində tromb formalaşır. Qan cərəyanın sürətinin azalması, hiperkoaqulyasiya və damar divarında gedən dəyişiklər trombların əmələ gəlməsi üçün əlverişli şərait yaradır. Tromb distal və proksimal istiqamətlərdə yayılaraq, kollateralları obturasiya edir, bununla da kəskin işemiyanın klinik şəklini daha da ağırlaşdırır.

Yerli tromblaşmanın amilləri sırasına endotelin zədələnməsi, regionar qan cərəyanının sürətinin azalması, laxtalanmanın pozulması daxildir.

Ətraf damarlarının kəskin okklüziyası zamanı zədələnmiş ətrafda baş verən işemik pozğunluqlar