Hipertonik kriz – AT-nin qəflətən kritik yüksəlməsi ilə müşayiət olunan vəziyyətdir. Onun fonunda neyrovegetativ pozğunluqların yaranması, serebral hemodinamikanın pozulması, kəskin ürək çatışmazlığının inkişafı mümkündür. Hipertonik kriz baş ağrıları, qulaqlar və başda küy, ürəkbulanma, qusma, görmə, həssaslıq və termorequlyasiyanın pozulması, tərləmə, tormozlanma, taxikardiya, ekstrasistoliya və s. ilə gedir. Diaqnostika arterial təzyiqin göstəriciləri, klinik əlamətlər, auskultasiya, EKQ nəticələrinə əsaslanır. Hipertonik krizin aradan qaldırılmasına yönəldilmiş tədbirlərə yataq rejimi, medikamentlərdən (kalsium antaqonistləri, AÇF inhibitorları, vazodilatatorlar, sidik qovucu vasitələr və s.) istifadə etməklə nəzarət altında AT-nin tədricən azaldılması aiddir.

Hipertonik kriz barədə ümumi məlumat
Kardiologiyada hipertonik kriz arterial təzyiqin (sistolik və diastolik) qəflətən kritik yüksəlməsi nəticəsində yaranan təxirəsalınmaz vəziyyət kimi qiymətləndirilir. Hipertonik kriz arterial hipertenziyalı pasiyentlərin təxminən 1%-də inkişaf edir. Belə vəziyyətlər bir neçə saatdan bir neçə günə qədər davam edir, tranzitor neyrovegetativ pozğunluqlarla yanaşı, serebral, koronar və böyrək qan dövranının pozulmasına səbəb ola bilir.

Hipertonik krizlərdə həyat üçün təhlükəli ağırlaşmaların (insult, subaraxnoidal qansızma, miokard infarktı, aorta anevrizmasının cırılması, ağciyərlərin ödemi, kəskin böyrək çatışmazlığı və s.) yaranma riski əhəmiyyətli dərəcədə yüksəlir. Buna baxmayaraq, hədəf orqanlar həm hipertonik kriz, həm də AT-nin sürətlə azaldılması zamanı zədələnə bilər.


Hipertonik krizin yaranma səbəbləri və patogenezi
Hipertonik krizin səbəbləri
Adətən hipertonik kriz arterial hipertenziya ilə gedən xəstəliklərin fonunda inkişaf edir, lakin bəzən ondan əvvəl AT-nin dayanıqlı yüksəlməsi müşahidə edilmədən də baş verir. Hipertonik krizlər hipertoniya xəstəliyinin rast gəlindiyi pasiyentlərin təxminən 30%-də yaranır, klimaks dövründə olan qadınlarda