ə prinsiplər üzrə təsnif edilir. AT-nin yüksəlmə mexanizmlərinə əsasən hipertonik krizlər hiperkinetik, hipokinetik və eukinetik tiplərə bölünür. Hiperkinetik krizlər periferik damarların normal və ya zəifləmiş tonusu, ürək atımının yüksəlməsi ilə xarakterizə olunur – belə hallarda sistolik təzyiq artır. Hipokinetik krizin inkişaf mexanizmi ürək atımının azalması, periferik damarların müqavimətinin kəskin artması ilə bağlıdır, bu da əsasən diastolik təzyiqin yüksəlməsinə gətirib çıxarır. Eukinetik hipertonik krizlər normal ürək atımı və periferik damarların yüksək tonusu ilə səciyyələnir, nəticədə həm sistolik, həm də diastolik təzyiq yüksəlir.

Simptomların geridönmə əlamətinə görə hipertonik krizlərin ağırlaşmamış və ağırlaşmış variantları ayırd edilir. Ağırlaşmış variantlarda hipertonik kriz hədəf orqanların zədələnməsi ilə müşayiət olunur, hemorragik və ya işemik insult, ensefalopatiya, beyin ödemi, kəskin koronar sindrom, ürək çatışmazlığı, aorta anevrizmasının laylanması, kəskin miokard infarktı, eklampsiya, retinopatiya, hematuriyaya səbəb olur. Ağırlaşmaların lokalizasiyasından asılı olaraq, hipertonik krizlər kardial, serebral, oftalmoloji, renal və damar formalarına ayrılır.

Dominant klinik sindroma əsasən neyro-vegetativ, ödem və qıcolma formaları qeyd olunur.

Hipertonik krizin əlamətləri
Hipertonik krizin əlamətləri
Neyro-vegetativ sindromun üstünlüyü ilə gedən hipertonik krizlər stress vəziyyətlərində qana adrenalinin həddindən artıq ifrazı ilə əlaqədar inkişaf edir. Neyro-vegetativ kriz xəstənin oyanıqlığı, narahatlığı, əsəbi davranışı ilə xarakterizə olunur. Güclü tərləmə, üz və boynun hiperemiyası, ağızda quruluq, əllərin tremoru müşahidə edilir. Hipertonik krizin bu formasının gedişi ifadəli serebral əlamətlərlə: intensiv baş ağrıları (yayılan və ya ənsə və yaxud gicgah nahiyəsində lokalizasiyalaşan), başda küy, başgicəllənmə, ürəkbulanma, qusma, görmənin pozulması (göz önündə qara nöqtələr) ilə müşayiət olunur. Neyro-vegetativ kriz