(tireotoksikoz), böyrəküstü vəzilər (feoxromositoma, İtsenko-Kuşinq sindromu, birincili hiperaldosteronizm), aortanın koarktasiyası və ya aterosklerozu və s. əlaməti hesab olunur.

Birincili arterial hipertoniya sərbəst xroniki xəstəlik kimi inkişaf edir. Arterial hipertenziyaların 90%-i onun payına düşür. Hipertoniya xəstəliyində təzyiqin yüksəlməsi orqanizmin tənzimləyici sistemində disbalansla əlaqədar baş verir.

Hipertoniya xəstəliyinin inkişaf mexanizmi
hipertoniya xəstəliyinin səbəbləri
Hipertoniya xəstəliyinin patogenezinin əsasınında ürək atımı (qanın dəqiqəlik həcmi) və periferik damarların müqavimətinin artması dayanır. Stress amilinin təsirinə cavab olaraq, baş beynin ali mərkəzləri (hipotaalmus və uzunsov beyin) tərəfindən periferik damarların tonusunun tənzimi pozulur. Periferiyada arteriolların (o cümlədən böyrək damarlarının) spazmı yaranır, bu da diskinetik və dissirkulyator sindromların formalaşmasına gətirib çıxarır. Renin-angiotenzin-aldosteron sisteminin neyrohormonlarının sekresiyası güclənir. Mineral mübadiləsində iştirak edən aldosteron damar məcrasında su və natriumun ləngiməsinə səbəb olmaqla, damarlarda sirkulyasiya edən qanın həcmini daha da artırır və AT-ni yüksəldir.

Arterial hipertenziya zamanı qanın özlülüyünun artması nəticəsində qan cərəyanının sürəti və toxumalarda mübadilə prosesləri zəifləyir. İntert damar divarları qalınlaşır, mənfəzləri daralır, damarların ümumi periferik müqavimətinin yüksək səviyyəsi fiksə olunur və arterial hipertenziya geridönməyən xarakter alır. Sonralar damar divarlarının keçiriciliyinin artması və plazmanın hopması ilə əlaqədar elastofibroz və arterioloskleroz inkişaf edir, bu da orqan toxumalarında ikincili dəyişikliklər: miokardın sklerozu, hipertonik ensefalopatiya, birincili nefroangiosklerozla nəticələnir.

Hipertoniya xəstəliyində orqanların zədələnmə dərəcəsi müxtəlif olur, bu səbəbdən hipertoniyanın bir neçə klinik-anatomik variantları ayırd edilir.

Hipertoniya xəstəliyinin