, hipodinamiya, qeyri-qənaətbəxş ekologiya aid edilir.

Hipertoniya xəstəliyinin əlamətləri
Hipertoniya xəstəliyinin əlamətləri
Hipertoniya xəstəliyinin gedişi AT-nin yüksəlmə səviyyəsindən və hədəf orqanların zədələnməsindən asılıdır. Erkən mərhələlərdə hipertoniya xəstəliyi nevrotik dəyişikliklərlə: başgicəllənmə, tranzitor baş ağrıları (əsasən ənsə nahiyəsində), başda ağırlıq və pulsasiya, qulaqlarda küy, yuxu pozğunluğu, yorğunluq, əzginlik, ürəkdöyünmə, ürəkbulanma ilə xarakterizə olunur.

Sonralar yuxarıda sadalanan əlamətlərə tez yerimə, qaçış, fiziki gərginlik, pilləkənlə qalxma zamanı təngnəfəslik qoşulur. Arterial təzyiq 140-160/90-95 mm.cv.süt-dan (və ya 19—21/ 12 hPa) yüksəkdir. Tərləmə, üzün qızarması, titrəməyəbənzər tremor izlənilir, ürək nahiyəsində küt uzunmüddətli ağrılar xarakterikdir. Mayenin ləngiməsi zamanı əllərin («üzük simptomu» – barmaqdan üzük çətinliklə çıxarılır), üzün, göz qapaqlarının şişkinliyi müşahidə edilir.

Arterial hipertenziyalı xəstələrdə göz önündə qara nöqtələr, dumanlanma, qığılcımlar yaranır, bu da torlu qişanın damarlarının spazmı ilə bağlıdır; görmənin proqressiv şəkildə azalır, torlu qişaya qansızma korluğa səbəb ola bilər.

Hipertoniya xəstəliyinin ağırlaşmaları
Uzunmüddətli və ya bədxassəli gedişə malik hipertoniya xəstəliyində hədəf orqanların: beyin, böyrəklər, ürək, gözlərin xroniki zədələnməsi qeydə alınır. AT-nin dayanıqlı yüksəlməsi fonunda bu orqanların qan dövranının qeyri-stabilliyi stenokardiya, miokard infarktı, hemorragik və ya işemik insult, ürək astması, ağciyərlərin ödemi, aortanın laylanan anevrizması, torlu qişanın qopması, uremiyaya gətirib çıxara bilər. Kəskin təxirəsalınmaz vəziyyətlər xəstənin ölümü ilə nəticələnə bilər, belə sonluqların qarşısını almaq üçün AT ilk dəqiqə və saatlarda azaldılmalıdır.

Hipertoniya xəstəliyinin gedişi əksər hallarda hipertonik krizlərlə – AT-nin periodik qısamüddətli yüksəlməsi ilə ağırlaşır. Krizlərin inkişafına emosional və ya fiziki gərginlik,