Hipertoniya xəstəliyi – ürək-damar aparatının damar tənziminin ali mərkəzlərinin, neyrohumoral və böyrək mexanizmlərinin disfunksiyası nəticəsində inkişaf edən, arterial hipertenziya, ürək, MSS, böyrəklərin funksional və üzvi dəyişiklikləri ilə nəticələnən patologiyasıdır. Sübyektiv təzahürlərinə baş ağrıları, qulaqlarda küy, ürəkdöyünmə, təngnəfəslik, ürək nahiyəsində ağrı, göz önündə pərdənin əmələ gəlməsi və s. aiddir. Müayinə prosesinə AT monitorinq, EKQ, ExoKQ, böyrək və boyun arteriyalarının USDQ, qanın biokimyəvi göstəriciləri və sidik analizi daxildir. Diaqnoz təsdiqləndikdə bütün risk amilləri nəzərə alınmaqla medikamentoz terapiya təyin olunur.

Hipertoniya xəstəliyi barədə ümumi məlumat
Hipertoniya xəstəliyinin əsas əlaməti daimi yüksək arterial təzyiqdir. Bu zaman psixoemosional və ya fiziki yüklənmələr nəticəsində situativ yüksələn AT yalnız hipotenziv vasitələrin qəbulundan sonra azalır. ÜST-nin məlumatlarına əsasən 140/90 mm.cv.süt.-dan yüksək olmayan arterial təzyiq normal sayılır. İki ardıcıl müayinə prosesində sistolik göstəricinin 140-160 mm.cv.süt.-dan, diastolik təzyiqin isə 90-95 mm. cv.süt.-dan yuxarı olması hipertoniya kimi qiymətləndirilir.

Qadınlar və kişilər arasında hipertoniya xəstəliyinin yayılma tezliyi təxminən eynidir (10-20%), o, əsasən 40 yaşdan sonra inkişaf edir, lakin çox zaman yeniyetmələrdə də rast gəlinir. Hipertoniya xəstəliyi aterosklerozun inkişafını sürətləndirir, gedişini ağırlaşdırır, həyat üçün təhlükəli fəsadların yaranmasına gətirib çıxarır. Aterosklerozla yanaşı hipertoniya cavanlarda erkən ölüm hallarının geniş yayılan səbəblərindən biridir.


Birincili (essensial) arterial hipertoniya (və ya hipertoniya xəstəliyi) və ikincili (simptomatik) arterial hipertenziya ayırd edilir. Simptomatik hipertenziya hipertoniyanın 5-10%-ni təşkil edir. İkincili hipertenziya əsas xəstəliyin: böyrək (qlomerulonefrit, pielonefrit, vərəm, hidronefroz, şiş, böyrək arteriyasının stenozu), qalxanabənzər vəzi