zəifləməsi ilə müşahidə edilən istənilən hallar səbəb olur. Kollapsın əsas etioamilləri aşağıdakılardır:


İnfeksion proseslər. İfadəli intoksikasiya ilə müşayiət olunan ağır infeksiyalar damar çatışmazlığının inkişafına gətirib çıxarır. Əksər hallarda kollaps krupoz pnevmoniya, sepsis, peritonit, meningit və meninqoensefalit, qarın yatalağı, MSS-nin ocaqlı iltihabi xəstəliklərində (beyin absesi) baş verir.
Ekzogen intoksikasiyalar. Patologiyaya damar tonusuna təsir edən dərman vasitələri (klofellin, kapoten, ebrantil), fosforlu üzvi birləşmələr, dəm qazı ilə zəhərlənmələr zamanı rast gəlinir. Bundan əlavə kollaps yerli anesteziya üçün nəzərdə tutulan preparatların epidural və ya pridural yeridilməsi zamanı inkişaf edə bilər.
Ürək xəstəlikləri. Kəskin miokard infarktı ən geniş yayılmış səbəblərdəndir. Kollaptoid vəziyyətlər həmçinin ürəyin inkişaf qüsurları, miokardın yığılma qabiliyyətinin zəifləməsi, taxi- və ya bradiaritmiyalar, sinus-qulaqcıq düyününün (aparıcı ritm) funksional pozğunluqları, III dərəcəli AV-blokada fonunda aşkarlana bilər.
Travmalar. Damar çatışmazlığı adətən böyük həcmli qanitirmə nəticəsində yaranır. Bu zaman mayenin fiziki itirilməsi ilə əlaqədar sirkulyasiya edən qanın həcminin nisbi deyil, faktiki azalması müşahidə edilir. Profuz hemorragiyanın olmadığı hallarda damar tonusunun zəifləməsi güclü ağrıya reaksiya kimi baş verir, bu da uşaqlar və yüksək taktil hissiyyata malik pasiyentlərdə daha çox müşahidə olunur.
Kollapsın patogenezi
Kollaptoid vəziyyətlərin patogenezinin əsasında damar şəbəkəsinin keçiricilik qabiliyyəti ilə sirkulyasiya edən qanın həcmi arasındakı ifadəli uyğunsuzluq dayanır. Genişlənmiş arteriyaların lazımi müqavimət göstərməməsi AT-nin kəskin azalmasına gətirib çıxarır. Bu hal vazomotor mərkəzin toksiki zədələnməsi, iri arteriya və venaların reseptor aparatının fəaliyyətinin pozulması, ürəyin nasos funksiyasının zəifləməsi, damar sistemində mayenin miqdarının azalması zamanı baş verə bilər. Arterial təzyiqin