n enməsi toxumalarda qazların perfuziyasının zəifləməsinə, hüceyrələrə oksigenin kifayət qədər daşınmamasına, bədənin metabolik tələbatı ilə onun O2 ilə təchizatı arasındakı disbalans nəticəsində baş beyin və daxili orqanların işemiyasına səbəb olur.

Kollapsın təsnifatı
Kollaps etioloji prinsiplər üzrə təsnif edilir. Onun 14 forması mövcuddur: infeksion-toksiki, pankreatik, kardiogen, hemorragik və s. Patologiyanın bütün tiplərində ilkin yardım zamanı eyni tədbirlər aparıldığından bu təsnifat praktik cəhətdən bir o qədər də əhəmiyyət kəsb etmir. İnkişaf mərhələləri üzrə sistemləşdirmə daha aktualdır:

Simpatotonik mərhələ. Kompensator reaksiyalar baş verir. Kiçik damarların spazmı, qan dövranının mərkəzləşməsi, katexolaminlərin ifrazı müşahidə edilir. AT norma səviyyəsində olur və ya bir qədər yüksəlir. Simpatotonik mərhələ 1 neçə dəqiqədən artıq davam etmir, bu səbəbdən patologiya bu fazada çox nadir hallarda aşkarlanır.
Vagotonik mərhələ. Hissəvi dekompensasiya yaranır, arteriollar və arteriovenoz anastomozların genişlənməsi qeydə alınır. Qan kapilyarlarda depolanır. Hipotoniya əlamətləri meydana çıxır, skelet əzələsinin qan təchizatı pozulur. Bu mərhələnin davametmə müddəti orqanizmin kompensator imkanlarından asılı olaraq, 5-15 dəqiqə təşkil edir.
Paralitik mərhələ. Qan dövranı tənzimi mexanizmlərinin tükənməsi ilə əlaqədar tam dekompensasiya baş verir. Kapilyarların passiv genişlənməsi, dəridə damar durğunluğunun gözlə görünən əlamətləri, huşun pozulması müşahidə olunur. Mərkəzi sinir sistemi orqanlarının hipoksiyası inkişaf edir. Yardım göstərilmədikdə ürək ritminin pozulması və letal sonluqla nəticələnə bilər.
Kollapsın əlamətləri
Kollapsın əlamətləri
Kəskin damar çatışmazlığının klinik fonu xəstəliyin proqressivləşməsindən asılı olaraq dəyişir. Simpatotonik mərhələ psixomotor oyanıqlıq, narahatlıq, əzələ tonusunun artması ilə xarakterizə olunur. Pasiyent aktivdir, lakin hərəkətlərinin tam fərqinə varmır, sakit otura və ya uzana bilmir, yataqda