Neyrosirkulyator distoniya (NSD) – ürək-damar sisteminin neyro-endokrin tənzimin pozulması nəticəsində yaranan funksional xarakterli pozğunluqları ilə səciyyələnir. Neyrosirkulyator distoniya polietioloji genezə malik olub, stress amillərinin təsirindən yaranan və ya ağırlaşan müxtəlif təzahürlərlə (xüsusən ürək-damar simptomatikası) müşayiət edilir, xoşxassəli gediş və qənaətbəxş proqnozla fərqlənir.

Neyrosirkulyator distoniya barədə ümumi məlumat
Neyrosirkulyator distoniyanın ədəbiyyatda bəzən «ürəyin nevrozu», «neyrosirkulyator asteniya», «oyanıq ürək» termini ilə ifadə olunur. Ürək-damar sisteminin funksional pozğunluqlarının 2 növü mövcuddur: vegetativ-damar və neyrosirkulyator distoniya. Vegetativ-damar distoniyası sinir, endokrin və digər sistemlərin üzvi zədələnmələri ilə müşayiət olunan vegetativ disfunksiyanın müxtəlif təzahürlərini özündə birləşdirir. Neyrosirkulyator distoniya müstəqil nozoloji forma olub, vegetativ disfunksiyadan bir sıra xüsusiyyətləri – klinik təzahürlər arasında ürək-damar simptomatikasının üstünlük təşkil etməsi, vegetativ tənzimin birincili – funskional mənşəli pozulmaları və üzvi patologiya, o cümlədən nevrozla bağlılığın olmaması ilə seçilir.

Kardioloji və terapevtik profilli pasiyentlər arasında neyrosirkulyator distoniyanın ratsgəlmə tezliyi 30-50%-dir. NSD müxtəlif yaşlarda inkişaf edə bilər. Adətən cavanlarda, xüsusən qadınlarda (kişilərə nisbətən 2-3 dəfə artıq) rast gəlinir. Xəstəlik nadir hallarda yaşı 15-dən aşağı, 40-dan yuxarı olan şəxslərdə qeydə alınır.


Neyrosirkulyator distoniyanın təsnifatı
Etioloji formalara əsasən neyrosirkulyator distoniya bir neçə formaya bölünür: essensial (konstitutsional-irsi), psixogen (nevrotik), infeksion-toksiki, dishormonal, qarışıq, eləcə də fiziki gərginliklə assosiasiyalı NSD.

V.P.Nikitin (1962) və N.N.Savitski (1964) təsnifatı üzrə aparıcı klinik sindromdan asılı olaraq, neyrosirkulyator distoniyanın 4 tipi ayırd edilir: kardial (ürək fəaliyyətinin pozulmalarının