a çoxsaylı düyünlərdən ibarətdir.

Böyrəklər, qarın boşluğu, ağciyərlər və digər orqanların zədələnməsi revmatizmin ağır gedişli formalarında müşahidə edilir, lakin hazırda belə hallara çox az təsadüf olunur. Ağciyərlərin revmatik zədələnməsi revmatik pnevmoniya və ya plevrit (quru və ya ekssudativ) şəklində gedir. Böyrəklərin revmatik zədələnmələrində sidikdə eritrositlər, zülal aşkarlanır, nefritin klinikası izlənilir. Qarın boşluğu orqanlarının zədələnməsi abdominal sindromun inkişafı: qarında ağrılar, qusma, qarın əzələlərinin gərginliyi ilə xarakterizə olunur. Revmatik həmlələr soyuqlama, infeksiya, fiziki gərginliklə əlaqədar təkrarlanır, ürəyin zədələnmə əlamətlərinin üstünlüyü ilə gedir.

Revmatizmin ağırlaşmaları
Revmatizm xəstəliyinin ağırlaşmalarının inkişafı prosesin ağırlıq dərəcəsi, gedişin ləng və ya fasiləsiz residivləşən xarakterli olmasından asılıdır. Revmatizmin aktiv fazasında qan dövranı çatışmazlığı və səyrici aritmiya inkişaf edə bilər.

Revmatik miokardit miokardioskleroz, endokardit isə ürək qüsurları (mitral çatışmazlıq, mitral stenoz və aortal çatışmazlıq) ilə nəticələnə bilər. Endokardit həmçinin tromboembolik ağırlaşmalara (böyrək, dalaq, torlu qişanın infarktı, baş beynin işemiyası və s.) gətirib çıxara bilər. Revmatizm xəstəliyində plevra, perikard boşluğunda bitişmələr formalaşa bilər. Revmatizmin ölümcül təhlükəli fəsadları magistral damarların tromboemboliyası və dekompensasiya olunmuş ürək qüsurlarıdır.

Revmatizmin diaqnostikası
Revmatizmin obyektiv diaqnostik kriteriyalarına ÜST tərəfindən tərtib edilmiş (1988-ci il) böyük və kiçik təzahürlər, eləcə də xəstəlikdən əvvəl streptokokk infeksiyasının keçirilməsinin təsdiqi aiddir. Revmatizmin böyük təzahürləri (kriteriyaları) sırasına poliartrit, kardit, xoreya, dərialtı düyünlər, həlqəvari eritema daxildir. Revmatizmin kiçik kriteriyaları 3 qrupa bölünür: klinik (qızdırma, artralgiya), laborator (EÇS-nin yüksəlməsi, leykositoz, müsbət C-reaktiv zülal) və instrumental