Ürəyin işemik xəstəliyi (ÜİX) – ürək əzələsinin qan təchizatının çatışmazlığı və ya dayanması (işemiya) nəticəsində miokardın üzvi və funksional zədələnməsidir. ÜİX kəskin (miokard infarktı, ürəyin dayanması) və xroniki (stenokardiya, postinfarkt kardioskleroz, ürək çatışmazlığı) hallarla təzahür edir. ÜİX-nin klinik əlamətləri xəstəliyin klinik formasından asılıdır. ÜİX qəfləti ölümün ən geniş yayılmış səbəbi sayılır.

Ürəyin işemik xəstəliyi barədə ümumi məlumat
Ürəyin işemik xəstəliyi müasir kardiologiyanın və ümumilikdə tibbin ən ciddi problemi hesab olunur. ÜİX əsasən aktiv yaş dövründə (55-64 yaş) olan kişilərdə rast gəlinərək, əlillik və ya qəfləti ölümlə nəticələnir.

ÜİX-nin inkişafının əsasında ürək əzələsinin qan təchizatına olan tələbatı ilə faktiki koronar qan dövranı arasındakı disbalans dayanır. Bu disbalans miokardın tələbatının kəskin artması, amma onun təmin olunmaması və ya adi tələbat fonunda koronar qan dövranının azalması ilə əlaqədar inkişaf edə bilər. Miokardın qan təchizatının çatışmazlığı koronar qan dövranının zəiflədiyi, ürək əzələsinin isə təlabatının kəskin artdığı hallarda daha qabarıq ifadə olunur. Ürək toxumasının qan təchizatının azalması, onların oksigen aclığı ürəyin işemik xəstəliyinin müxtəlif formaları ilə təzahür edir. ÜİX qrupuna miokard işemiyasının kəskin inkişaf edən və xroniki gedişli, onun distrofiyası, nekrozu, sklerozu ilə müşayiət olunan halları daxildir. Bu patologiyalar həmçinin kardiologiyada müstəqil nozoloji vahid kimi qəbul edilir.


Ürəyin işemik xəstəliyinin yaranma səbəbləri və risk amilləri
Ürəyin işemik xəstəliyinin səbəbləri
ÜİX-nin klinik hallarının böyük əksəriyyətinə (97-98%) koronar arteriyaların müxtəlif ifadə dərəcəsinə malik aterosklerozu (mənfəzin aterosklerotik lövhə ilə cüzi daralmasından tam damar okklüziyasına qədər) səbəb olur. 75%-lik koronarostenozda ürək əzələsinin hüceyrələri oksigen çatışmazlığına reaksiya verir, pasiyentlərdə gərginlik stenokardiyası inkişaf edir. ÜİX-nin