Vegetativ-damar distoniyası – vegetativ sinir sistemi tərəfindən damar tonusunun tənziminin pozulması nəticəsində yaranan funksional pozğunluqlar kompleksidir. Tutmaşəkilli və ya daimi ürəkdöyünmə, güclü tərləmə, baş ağrıları, ürək nahiyəsində sancılar, üzün qızarması və ya avazıması, ətrafların soyuması, bayılma halları ilə təzahür edir. Nevrozlar, dayanıqlı arterial hipertenziyaya gətirib çıxara, həyat keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə poza bilər.

Vegetativ-damar distoniyası barədə ümumi məlumat
Vegetativ-damar distoniyası hər hansı bir üzvi patologiya fonunda inkişaf edən əlamətlər toplusundan ibarətdir, bu səbəbdən o, müasir təbabətdə müstəqil xəstəlik kimi qəbul edilmir. Tibbi ədəbiyyatda vegetativ-damar distoniyasının vegetativ disfunksiya, angionevroz, psixovegetativ nevroz, vazomotor distoniya, vegetativ distoniya sindromu kimi sinonimlərinə rast gəlmək mümkündür.

«Vegetativ-damar distoniyası» anlayışına orqanizmin daxili homeostazının (AT, ÜYT, istilik mübadiləsi, bəbəklər, bronxların eni, həzm və ifrazat funksiyası, insulin və adrenalin sintezi) vegetativ tənziminin pozulması ilə əlaqədar damar tonusunun, toxuma və orqanlarda qan dövranının pozulması daxildir.

Vegetativ-damar distoniyası geniş yayılmış pozğunluqdur, əhalinin 80%-də müşahidə edilir, bu halların 1/3 hissəsi terapevtik və nevroloji yardımın aparılmasını tələb edir. Vegetativ-damar distoniyasının ilkin təzahürləri uşaqlıq və ya pubertat dövrünə təsadüf edir; ifadəli dəyişikliklər 20-40 yaşlarda özünü büruzə verir. Kişilərlə müqayisədə qadınlar vegetativ disfunksiyanın inkişafına daha çox (3 dəfə artıq) məruz qalır.

Vegetativ sinir sisteminin morfo-funksional xarakteristikası
Vegetativ-damar distoniyasının səbəbləri
Vegetativ sinir sistemi (VSS) orqanizmdə vacib funksiyaları yerinə yetirir: daxili orqanların fəaliyyətinə nəzarət etmək və tənzimləməklə, homeostazın – daxili mühitin daimi balansının stabilliyini təmin edir. VSS fəaliyyətinə görə avtonomdur – şüurlu, iradi