nəzarət və sinir siteminin digər şöbələrinə tabe olmur. Vegetativ sinir sistemi çox saylı fizioloji və biokimyəvi prosesləri: termorequlyasiya, AT-nin optimal səviyyəsi, metabolizm, sidik yaranma, həzm, endokrin, ürək-damar prosesləri, immun reaksiyaları və s. tənzimləyir.

VSS müxtəlif funksiyaların tənziminə əks təsirlər göstərən simpatik və parasimpatik şöbələrdən ibarətdir. Vegetativ sinir sisteminin simpatik təsirlərinə bəbəklərin genişlənməsi, mübadilə proseslərinin güclənməsi, AT-nin artması, saya əzələlərin tonusunun azalması, ÜYT-nin yüksəlməsi, tənəffüsün tezləşməsi, paarsimpatik effektlərə isə bəbəyin daralması, AT-nin enməsi, saya əzələləlrin tonusunun artması, ÜYT-nin azalması, tənəffüsün zəifləməsi, həzm vəzilərinin sekretor funksiyalarının güclənməsi aiddir.

VSS-nin normal fəaliyyəti simpatik və parasimpatik şöbələrin fəaliyyətinin uzlaşması və onların daxili, xarici amillərin dəyişikliklərinə adekvat reaksiyası hesabına təmin edilir. VSS-nin simpatik və parasimpatik effektləri arasındakı balansın pozulması vegetativ-damar distoniyasının inkişafına səbəb olur.

Vegetativ-damar distoniyasının yaranma səbəbləri və inkişafı
Az yaşlı uşaqlarda vegetativ-damar distoniyası perinatal dövrün patologiyaları (dölün hipoksiyası), doğuş travmaları, yenidoğulma dövrünün xəstəlikləri nəticəsində yarana bilər. Bu amillər somatik və vegetativ sinir sisteminin formalaşmasına, onların yerinə yetirdiyi funksiyaların mütəşəkilliyinə neqativ təsir göstərir. Bu tip uşaqlarda vegetativ disfunksiya həzm pozğunluqları (tez-tez təkrarlanan qaytarma, meteorizm, nəcisin xarakterinin qeyri-stabilliyi, iştahın azalması), emosional labillik (dalaşqanlıq, şıltaqlıq), KRVİ-yə meyllik yaranır.

Cinsi yetişkənlik dövründə daxili orqanların inkişafı və orqanizmin böyüməsi ümumilikdə neyroendokrin tənzimin formalaşmasından öndə olur, bu da vegetativ disfunksiyanın dərinləşməsinə gətirib çıxarır. Belə yaşlarda vegetativ-damar distoniyası ürək nahiyəsində ağrılar,