, ürəkdöyünmə, arterial təzyiqin labilliyi, psixonevroloji pozğunluqlarla (yüksək yorulma, yaddaş və diqqətin azalması, həyəcanlılıq, əsəbilik) təzahür edir. Vegetativ-damar distoniyasına uşaqlar və yeniyetmələrin 12-29%-də rast gəlinir.

Yetkin şəxslərdə vegetativ-damar distoniyası xroniki xəstəliklər, depressiya, stress, nevroz, kəllə-beyin travmaları və onurğa sütununun beyin şöbəsinin travmaları, endokrin xəstəliklər, MBT patologiyaları, hormonal dəyişikliklərin (hamilılik, klimaks dövrü) təsirindən yarana və dərinləşə bilir. Hər bir yaş dövrü üçün vegetativ-damar distoniyasının risk amili konstitutsional irsiyyət hesab olunur.

Vegetativ-damar distoniyasının təsnifatı
Vegetativ-damar distoniyasının vahid təsnifatı indiyə qədər işlənilib hazırlanmamışdır. Müxtəlif müəlliflərin fikrincə vegetativ disfunksiya aşağıdakı kriteriyalar üzrə fərqləndirilir:

Simpatik və ya parasimpatik təsirlərin üstünlüyünə əsasən: vegeto-damar simpatikotonik, parasimpatikotonik (vaqotonik) və qarışıq tipli;
Vegetativ pozğunluqların yayılmasına görə: generalizə olunmuş (eyni zamanda bir neçə sistemlərin orqanlarını əhatə edən), sistemli (bir sistemin orqanlarını əhatə edən) və lokal (yerli) formalar;
Gediş xüsusiyyətlərinə əsasən: latent (gizli), paroksizmal (tutmaşəkilli) və permanent (daimi) gedişli;
Əlamətlərin ağırlıq dərəcəsinə görə: yüngül, orta ağır və ağır gediş;
Etiologiyaya əsasən: birincili (konstitutsional səbəblərlə assosiasiyalı) və ikincili (müxtəlif patoloji vəziyyətlər fonunda yaranan) vegetativ-damar distoniyası.
Vegetativ-damar distoniyasının gedişini ağırlaşdıran tutmaların xarakterinə görə simpatoadrenal, vaqoinsulyar və qarışıq krizlər ayırd edilir. Yüngül krizlər monosimptom təzahürlər xarakterizə olunur, ifadəli vegetativ dəyişikliklərlə 10-15 dəqiqə davam edir. Orta ağırlıqlı krizlər polisimptom təzahürlər, ifadəli vegetativ dəyişikliklərə malikdir, davametmə müddəti 15-20 dəqiqədir. Krizlərin ağır gedişi bir neçə gün ərzində müşahidə olunan