ı pozğunluqlarına: cinsi həvəs saxlanılmaqla anorqazmiya; sidik yollarının üzvi patologiyalarına rast gəlinmədən tezləşmiş sidik ifrazı və s. səbəb ola bilər. Vegetativ-damar distoniyasının psixonevroloji əlamətlərinə cüzi yüklənmələr zamanı yorğunluq, halsızlıq, süstlük, əmək qabiliyyətinin azalması, əsəbilik, ağlağanlıq daxildir. Pasiyentlər baş ağrıları, meteoasılılıq, yuxu pozğunluğundan (insomniya, səthi və narahat yuxu) əziyyət çəkir.

Vegetativ-damar distoniyasının ağırlaşmaları
Vegetativ-damar distoniyasının gedişi pasiyentlərin 50%-dən çox hissəsində izlənilən vegetativ krizlərlə ağırlaşa bilər. Vegetativ sinir sisteminin bu və ya digər şöbəsində pozğunluqların dominantlığından asılı olaraq, simpatoadrenal, vaqoinsulyar və qarışıq krizlər ayırd edilir.

Simpatoadrenal kriz və ya «panik hücumlar» vegetativ sistemin təsirindən qana adrenalinin yüksək miqdarda ifraz olunması nəticəsində inkişaf edir. Kriz qəfil yaranan baş ağrıları, taxikardiya, kardialgiya, üzun avazıması və ya qızarması ilə başlanır. Arterial hipertenziya qeydə alınır, nəbz tezləşir, subfebrilitet, titrətməşəkilli tremor, ətrafların keyiməsi, həyəcan və qorxu hissi yaranır. Krizin başlanğıcı kimi sonluğu da qəfil olur – asteniya, aşağı nisbi sıxlıqlı sidiyin ifrazı ilə poliuriya müşahidə edilir.

Vaqoinsulyar kriz bir çox simpatik təsirlərə əks əlamətlərlə təzahür edir. Onun inkişafı qana insulin ifrazı, qlükozanın səviyyəsinin kəskin azalması, həzm sisteminin aktivliyinin artması ilə müşayiət olunur. Vaqoinsulyar kriz üçün ürək fəaliyyətinin dayanması hissi, başgicəllənmə, aritmiya, tənəffüsün çətinləşməsi, boğulmalar xarakterikdir. Nəbzin seyrəkləşməsi, AT-nin azalması, tərləmə, dərinin hiperemiyası, zəiflik, göz önündə qaralmalar izlənilir.

Kriz zamanı bağırsaqların peristaltikası güclənir, meteorizm, qarında qurultu, defekasiya aktına çağırışlar yaranır, ishal mümkündür. Tutma başa çatdıqdan sonra ifadəli asteniya vəziyyəti qeydə alınır. Vegetativ sinir sisteminin hər iki