növündən asılı olaraq amiloidozun (“A”) müxtəlif formaları verilmiş abreviatura ilə adlandırılır: AA-tip (ikincili; amiloidin tərkibində zərdab a-qlobulini var); AL-tip (idiopatik; amiloiddə – yüngül Ig zəncirləri); ATTR (ailəvi, senil; amiloiddə – transtiretin zülalı); Аb2М-tip (dializ; amiloiddə – β2 mikroqlobulin) və s. Amiloidozun idiopatik, ailəvi, senil və lokal şişəbənzər formaları sərbəst nozoloji vahidlərə ayrılırlar. İkincili böyrək amiloidozu əsas xəstəliyin ağırlaşması kimi qiymətləndirilir.

Hər hansı bir orqanın dominant zədələnməsini və onun çatışmazlığının inkişafını nəzərə alaraq amiloidozun nefropatik (böyrək amiloidozu), epinefropatik, neyropatik, hepatopatik, enteropatik, kardiopatik, pankreatik, qarışıq və generalizə olunmuş variantları ayırd edilir. Amiloidoz zamanı formasından və tipindən asılı olmayaraq amiloid maddə toxumaların spesifik struktur elementlərini aradan çıxarır, nəticədə müvafiq orqanın funksiyalarının zəifləməsi və ya itirilməsi baş verir. Sistemli (generalizə olunmuş) amiloidozlara АL-, АА-, АТТR-, Аb2М amiloidozu; lokal formalar – böyrək, qulaqcıq, mədəaltı vəzin adacıqları, serebral və başqa amiloidozlar aiddir.

Böyrək amiloidozunun inkişaf səbəbləri
Böyrəklərin idiopatik amiloidozunun etiologiyası əksər hallarda naməlum qalır; bəzən xəstəlik çoxsaylı mielomalar zamanı inkişaf edir. Birincili amiloidozda böyrəklərdən başqa dil, dəri, qalxanabənzər vəzi, qaraciyər, ağciyərlər, bağırsaq, dalaq, ürək də zədələnə bilər.

İkincili böyrək amiloidozu, adətən, xroniki infeksiyalar (sifilis, vərəm, malyariya), irinli-destruktiv proseslər (bronxoektatik xəstəlik, plevranın empieması, osteomielit, uzun müddət davam edən septik endokardit), sistemli xəstəliklər (revmatoid artrit, psoriatik artrit, Bexterev xəstəliyi), bağırsaq xəstəlikləri (xoralı kolit, Kron xəstəliyi), şişlər (limfoqranulematoz, meningioma, böyrəyin yenitörəmələri) və s. ilə assosiasiya olunur. İkincili amiloidozla böyrəklər, damarlar, limfa düyünləri,