Böyrək amiloidozu – zülal-karbohidrat mübadiləsinin pozulması nəticəsində amiloidin (mürəkkəb zülal-polisaxarid birləşməsi) böyrək toxumasında ekstrasellülyar toplanması ilə xarakterizə olunan, orqanın funksiyalarının pozulmasına gətirib çıxaran sistemli amiloidozun təzahürüdür. Böyrək amiloidozu nefrotoksik sindromun (proteinuriya, ödemlər, hipo- və disproteinuriya, hiperxolesterinemiya) inkişafı ilə gedir və xroniki böyrək çatışmazlığı ilə sonlanır. Xəstəliyin diaqnostikası sidiyin və qanın müayinəsi, koproqramma, böyrəklərin USM-i və biopsiyadan ibarətdir. Böyrək amiloidozu zamanı pəhriz təyin olunur, dərman terapiyası və birincili patologiyaların korreksiyası aparılır; ağır hallarda hemodializ və böyrək transplantasiyası tələb oluna bilər.

Böyrək amiloidozu barədə ümumi məlumat
Urologiyada böyrək amiloidozu (amiloid distrofiya, amiloid nefroz) bütün böyrək xəstəliklərinin 1-2,8%-ini təşkil edir. Patologiya sistemli amiloidozun tez-tez meydana çıxan təzahürlərindəndir; belə ki, sistemli amiloidoz zamanı müxtəlif orqanların hüceyrəarası sahəsinə xüsusi qlikoproteidlər – amiloid toplanır və onların funksiyalarının pozulmasına səbəb olur. Böyrək amiloidozu qlomerulonefritlə birlikdə nefrotik sindromun əsas inkişaf səbəbidir.

Böyrək amiloidozunun formalarının təsnifatı
Etiopatogenetik mexanizmlərinə görə böyrək amiloidozunun beş forması ayırd edilir: idiopatik, ailəvi, qazanılmış, senil və lokal şişəbənzər. Birincili (idiopatik) böyrək amiloidozu zamanı patologiyanın səbəbi və mexanizmləri naməlum olaraq qalır. Ailəvi (irsi) forma orqanizmdə fibrilyar zülalların yaranmasının genetik defektləri ilə əlaqəlidir. İkincili (qazanılmış) böyrək amiloidozu immunoloji pozulmalar (xroniki infeksiyalar, revmatik xəstəliklər, bədxassəli şişlər və s.) zamanı inkişaf edir. Senil amiloidozun əsasında zülal mübadiləsinin involyutiv dəyişiklikləri durur. Lokal şişəbənzər böyrək amiloidozunun təbiəti aydınlaşdırılmayıb.

Amiloidin tərkibində olan fibrilyar zülalın