proses çanağın bütün venoz kələflərinin total zədələnməsi ilə müşayiət olunur.

Hamilələrdə varikoz xəstəliyinin əlamətləri
Pasiyentlərin 80-82%-də xəstəlik axşam saatlarında və fiziki yüklənmə zamanı ayaqlarda ağırlıq və gərginlik hissi ilə özünü büruzə verir. Varikozun simptomatikası tədricən inkişaf edir. Xəstəlik proqressivləşdikdə əzələlərin bəzi nahiyələrində əvvəlcə ayaq üstə uzun müddət dayandıqda, fiziki iş icra etdikdə ağrılar əmələ gəlir. Xəstəliyin ağır formasında ağrılar daimi xarakter alır, bəzən onların intensivliyi isə o qədər artır ki, hamilə sərbəst hərəkət etməkdə çətinlik çəkir. Xəstələrin 60%-də baldır əzələlərində qıcolma, 40-50%-də – ayaqlarda hissiyyatın itməsi və paresteziyalar, 30%-də isə dəridə qaşınma qeyd olunur.

Varikozun subkompensator mərhələsində genişlənmiş səthi venaların xarici əlamətləri meydana çıxır. Əvvəlcə dəridə retikulyar damar sahələri və teleangiektaziyalar (“torcuqlar” və “ulduzcuqlar”) formalaşır. Sonralar venoz şəkil adaha aydın nəzərə çarpır. Venalar genişlənir, qıvrılır, zaman keçdikcə düyünvari görünüş alır. Aşıq-baldır oynağında və baldırda ödemlərin yaranması ektaziyaların dərin damarlara yayılmasından xəbər verir. Varikozun dekompensasiya mərhələsində ayaqların dərisi hiperpiqmentasiyalaşır, ekzema inkişaf edir. Patologiya hamiləlikdən əvvəl yarandıqda dərialtı piy toxumasının distrofiyası, trofik xoralar inkişaf edə bilər.

Pasiyentlərin 4%-də xəstəlik vulva, uşaqlıq yolu və kiçik çanağın venalarını zədələyir. Vulvar və vaginal varikoz zamanı xarici cinsiyyət orqanları nahiyəsində diskomfort, qaşınma, ağrı və ağırlıq hissi müşahidə olunur. Aralıq nahiyəsində və cinsiyyət dodaqlarında ödem, cinsi əlaqədən sonra kontakt qanaxma yarana bilər. Kiçik çanaq orqanlarının qanla dolma sindromu qarnın aşağı hissəsində dartıcı və ya sızıldayıcı ağrılarla təzahür edir. Bu ağrılar bel nahiyəsi, oma, qasıq, xarici cinsiyyət orqanlarına irradiasiya edir. Dispareuniya (cinsi əlaqə zamanı ağrı) xarakterikdir. Ağır