İshal (diareya) – tez-tez təkrarlanan, sulu nəcis ifrazıdır. Diareya adətən qarında ağrı, tenezm və köplə müşayiət olunur. İshal bağırsağın infeksion-iltihabi xəstəliklərinin, disbakteriozun və nevrogen pozğunluqların əlaməti ola bilər. Bu səbəbdən ağırlaşmaların profilaktikasında əsas xəstəliyin diaqnostika və müalicəsi mühüm rol oynayır. Profuz ishal zamanı iri həcmdə maye itkisi su-duz balansının pozulmasına gətirib çıxarır. Belə hallarda ürək və tənəffüs çatışmazlığı yarana bilər.

İshal haqqında ümumi məlumat
ishalın səbəbləri
İshal – bağırsaqda su və elektrolitlərin sorulma prosesinin pozulmasından xəbər verən əlamətdir. Qidalanma xüsusiyyətlərindən asılı olaraq, yetkin insan normada gün ərzində 100-300 qram nəcis ifraz edir. Bağırsaq motorikası gücləndikdə nəcis yumşala və defekasiya tezliyi arta bilər. Nəcisin miqdarı norma həddində qaldıqda təşvişə əsas yoxdur. Nəcis kütlələrinin həcmi 60-90% yüksəldikdə belə vəziyyətlər ishal kimi qiymətləndirilir.

Diareyanın kəskin (2-3 həftədən çox çəkməyən) və xroniki forması vardır. Xroniki ishal dedikdə vaxtaşırı normadan artıq (sutkada 300 qramdan çox) nəcis ifrazına meyillik nəzərdə tutulur.


İshalın yaranma səbəbləri
ishalın müalicəsi
İfadəli intoksikasiya zamanı bağırsaq mənfəzinə çoxlu miqdarda su ifraz olunur. Bu da nəcisi durulaşdırır. Sekretor ishal bağırsaq infeksiyalarında (enteroviruslar, vəba), bəzi dərman preparatlarını və bioloji aktiv əlavələri qəbul etdikdə əmələ gəlir. Osmolyar ishal malabsorbsiya sindromu, osmotik aktiv maddələrin (işlədici duzlar, sorbitol, antasidlər və s.) izafi istifadəsi ilə əlaqədar yaranır. Belə hallarda diareyanın inkişaf mexanizminin əsasında bağırsaq mənfəzində osmotik təzyiqin yüksəlməsi və osmotik qradiyent üzrə mayenin diffuziyasının artması dayanır.

Diareyanın formalaşmasında bağırsaq motorikasının pozulması (hipokinetik və hiperkinetik ishal) və nəticədə bağırsaq möhtəviyyatının hərəkət sürətinin dəyişməsi mühüm əhəmiyyət kəsb edir.