, döyüşməyə getmişdilər. Onların ölümü təsadüfdür.

- Uğursuzluq deyil, hə? Mənim qardaşım uğursuz əməliyyatın qurbanı olub! Çuço da, İqnasio da!

- Bax, bu istisnadır! Hərdən biz mümkün olmayan şeyləri də etməliyik. Məncə, biz mümkün olmayan çox şey elədik. Lakin bəzən hücum zamanı kömək olmur, artilleriya çatmırdı. Bəzən bizim gücümüzü nəzərə almayıb tapşırıq verirdilər. Məsələn, Seladas əməliyyatı kimi. Bax, beləcə uğursuz əməliyyatlar baş verirdi. Lakin bütövlükdə götürəndə bu, müvəffəqiyyət idi.

Qız susdu. Enrike xörəyi yeyib qurtardı. Külək əsdi, ağacların yarpaqları tərpənirdi. Aynabəndin havası soyudu. Enrike boşqabları səbətin içinə yığdı, ağzını salfetlə sildi. Sonra barmaqlarını da səliqə ilə silib bir əli ilə qızı qucaqladı. Qız ağlayırdı.

- Ağlama, Mariya,- Enrike dedi.- Olan olub! Bundan sonrakı həyatımız barədə düşünmək lazımdır. Qabaqda görüləsi işlərimiz çoxdu.

Qız cavab vermirdi. Enrike küçə lampasının aynabəndə düşən işığında gördü ki, qız gözlərini düz onun gözlərinə zilləyib.

- Biz bu romantikaya son qoymalıyıq. Bu ev elə başdan-ayağa romantikadır. Terror taktikasıyla da qurtarmalıyıq. Macəraçılıq etmək olmaz!

Mariya susdu. Enrikenin nəzərləri ona dikilmişdi. Enrike bütün bu ayları Mariya barədə fikirləşmişdi. Hər zaman və hər gün! Heç özü və işi barədə bir o qədər düşünməmişdi.

- Sən deyəsən kitab dilində danışırsan, -qız dedi.- Sənin nitqin insan dilinə bənzəmir.

- Çox təəssüf,- oğlan dedi.- Bunu mənə həyat öyrədib. Biz nə etmək lazım olduğunu etməliyik. Bu, mənim üçün hər şeydən vacibdir.

- Mənim üçün isə ən vacibi ölənlərdir!

- Ölənlərə hörmət! Lakin bu, bir o qədər də vacib deyil.

- Yenə kitab dilində danışırsan!-qız qəzəblə dilləndi.- Səndə ürək əvəzinə deyəsən kitab döyünür.

- Çox təəssüf, Mariya. Fikirləşirdim ki, sən məni başa düşərsən!

- Mənim başa düşdüyüm bircə şey varsa o da ölülərdir.

Enrike anlayırdı ki, ölənlə ölmək olmaz. Mariya yağış altında, Haram zeytunluğunda, Kihorun uçuq-sökük