, heç yolu da tanımırdı, ancaq gediş səmti Pelliyə doğru idi. O buradan nə qədər aralı idi? İki gecəmi, on gecəmi, yoxsa yüz gecəmi? O, bunu da bilmədən üz tutub Pelliyə doğru gedirdi. Geri qayıtmaq isə mümkün deyildi, çünki daha da uzaq olardı. O, ancaq və ancaq irəli getməli idi.

Bu hindu ərzaqımızın az olduğunu görüb bizdən heç nə istəmədi. Passuk balaları təhlükədə olan kəklik kimi səksəkə içində gah mənə, gah da ona baxırdı. Mən Passuka tərəf çevrildim:

- Bu adamla çox vicdansız rəftar ediblər. Ərzaq payımızdan bir az ona verimmi?-deyə soruşanda onun gözündə bir anlıq sevinc qığılcımı parıldadı. Uzun müddət mənə və hinduya baxan Passuk birdən sərt şəkildə dedi:

- Yox, yolumuz çox uzundur və ölüm hər an bizi haqlaya bilər. Qoy ölüm bu yad adamı haqlasın, səni yox.

Beləcə, hindu üzü Pelliyə doğru yönəlib bizi tərk etdi. Qəribədir, həmin gecə Passuk için-içn ağladı. Mən əvvəllər onu heç vaxt ağlayan görməmişdim deyə onun bu halına təəccübləndim və fikrimdən keçdi ki, onun qadın ürəyi artıq çətinliyə, əzab-əziyyətə tab gətirmir.

Həyat çox qəribədir. Bu haqda düşünüb daşındıqca həyatın qəribəliyi nəinki azalmır, hətta get-gedə artır. Nə üçün biz onun xiffətini bu qədər çəkirik? Axı həyat oyundur, elə bir oyun ki, heç kəs ona qalib gəlmir. Yaşamaq üçün ağır zəhmətə qatlaşırıq, əzab çəkirik, qocalıq qapını haqlayanda isə isinmək üçün külə dönmüş ocağa əl uzadırıq.Yaşamaq olduqca çətindir. Bununla yanaşı, insan heç vaxt könüllü olaraq ölümün ağuşuna atılmaq istəmir, hər bir insanın ürəyində son nəfəsinəcən yaşamaq nisgili olur. Axı, ölüm daha xeyirxahdır. Bir baxın, bizi ağır məşəqqətlərə salan yalnız həyatdır. Ancaq biz yenə də həyatı sevir, ölüməsə nifrət edirik. Bu çox qəribədir.

Yol boyu mən də, Passuk da çox az danışırdıq. Axşamlar ölu kimi qarın üstünə uzanır, səhərlər isə yolumuza davam edirdik. Ətrafımızda həyat nişanəsi yox idi. Ov üçün nə tetra quşu, nə dələ, nə də dovşan var idi. Çay da bəyaz buz örtüyünün altından sakit-sakit axırdı.