a gəlib məni, insan iti neçə pulla alırsa o çür, heç üzümə baxmadan alıb özünlə aparanda mənim ürəyimdə kədər və qorxu hissi yarandı. Ancaq o zamandan çox vaxt keçib. Sən mənə qarşı mərhəmətli olmusan, Çarli, həlim insan öz itinə qarşı necə mərhəmətli olursa, bax eləcə. Ürəyin isə həmişə bum-buz olub, orada heç vaxt mənə yer olmayıb. Buna baxmayaraq sən mənimlə vicdanlı rəftar etmisən, hərəkətlərin ədalətli olub. Sənin cəsarətli addımlar atmağın, təhlükənin gözünə dik baxmağın mənim gözlərimin qarşısında baş verib. Mən səni başqaları ilə müqayisə edib sənin onların arasında alnıaçıq dayandığının şahidi olmuşam. Sənin sözlərin müdrik, danışığın düz olub və mən get-gedə səninlə fəxr etməyə başlamışam, ta o vaxta qədər ki, ürəyim də, fikirlərim də yalnız sənə məxsus olub. Sən mənimçün səmanı heç vaxt tərk etməyən parlaq günəş olmusan. Mən hara baxırdımsa öz günəşimi görürdüm. Sənin ürəyin isə yenə də soyuq idi.

-Düzdür, - mən dilləndim. - Bu belə olub. Mən sənə qarşı soyuq olmuşam. Ancaq bu əvvəllər belə olub. İndi mənim ürəyim yaz günəşindən əriyən qara bənzəyir. Hiss edirəm ki, qəlbimin dərinliyindən çayların şırıltısının səsi gəlir, göy otlar cücərir. Ürəyimin səsi mənə quşların civiltisini xatırladır, biz qışa birlikdə qalib gəldik, Passuk və bu sınaq mənə qadın məhəbbətinin nə olduğunu anlatdı.

O xəfifcə gülümsədi, mənə sığındı və dedi:

- Şadam.

Bundan sonra o, başını sinəmə qoyub bir müddət sakitcə uzandı. Ağır-ağır nəfəs alan Passuk pıçıltı ilə söhbətə başladı:

- Mənim səfərim buradaca bitir, çox yorulmuşam. Ancaq əvvəlcə başqa bir şey haqqında danışmaq istəyirəm. Neçə illər bundan qabaq, mən balaca qız olanda atamın komasında bir qucaq xəz dərinin üstündə oynayırdım. Kişilər ova getmişdi, qadınlar və oğlanlar da vurulmuş ovu gətirməkdə onlara gömək edirdilər. Bu hadisə yaz vaxtı baş vermişdi. Mən komada təkcə idim. Birdən qış yuxusundan yenicə ayılmış yekə boz ayı başını komadan içəri soxub fısıldadı. Bu zaman mənim