cür adlandırmaq da olmaz.

O, nəfəsini dərdi və əlindəki balaca balta ilə iri buz parçasını qırıb sobanın üstündəki qazançaya atdı (onlar bundan içməli su kimi istifadə edirdilər). Kişilər Sitka Çarliyə yaxın oturdular. Xəstə isə narahat halda o yan-bu yana çevrilərək keyimiş bədəni üçün rahatlıq axtarırdı.

--- Qardaşlar,- deyə Sitka Çarli söhbətə davam etdi.- Bilirsiniz ki, mənim damarlarımda qırmızı Sivaş qanı axır, ancaq ürəyimsə ağdır. Qanımın qırmızı olmağı əcdadlarımın səhvi üzündən, ürəyimin ağ olması isə yaxşı ağ dostlarımın olması səbəbindəndir. Mən hələ uşaq olanda bir həqiqəti öyrəndim. Öyrəndim ki, dünya siz və sizin kimilər[3] üçün yaradılıb. Sivaşlar[4] sizinlə ayaqlaşa bilməzlər. Mənə qalsa, onlar meşə heyvanları, marallar, ayılar kimi məhv olmalıdırlar. Mən bu gün ocaq başında sizin aranızdayam, görürsünüzmü, artıq sizlərdən birinə çevrilmişəm. Həyatda çox şeylər görmüşəm, çox qəribəliklərlə üzləşmişəm, çox adamlarla uzun yol yoldaşı olmuşam. Bütün gördüklərimin nəticəsində mən də insanların əməllərinə sizin kimi qiymət verirəm, sizin kimi mühakimə yürüdürəm və hətta sizin kimi də fikirləşirəm. Bilirəm ki, ya sizlərdən biri haqqında kobud danışsam, ya da öz əcdadlarımın nəslindən birini tərifləsəm, məni pis qəbul edib düşünməzsiniz ki, Sitka Çarli Sivaşdır, gözlərindən namərdlik yağır, danışığı da səmimi deyil.

Ətrafdakılar güclə eşidiləcək səslə onunla razı olduqlarını bildirdilər.

- O qadının adı Passuk idi. Mən onu dəniz kənarında yaşayan ailəsndən ədalətli ticarət yolu ilə almışdım. Onların Çilkət tayfası dənizə tökülən kiçik çayın lap baş tərəfində yaşayırdı. Mən nə ona vurulmuşdum, nə də onun baxışları məni valeh etmişdi. Həm də o, çətin ki baxışlarını yerdən qaldırıb adamın üzünə baxaydı. Qızlar əvvəllər heç görmədiyi yad bir kişinin qolları arasında necə utancaq və qorxaq olurlarsa, o da həmişə belə idi. Dediyim kimi mənim ürəyimdə ona yer yox idi, fikrim-zikrim uzun səyahət zamanı itlərimi yemləyəcək və avar çəkməkdə mənə