n komisyonçu, missionerin boş daxmasını və üstünə iri daş qalaqları yığılmış qəbrini bizə göstərdi. Orada biz aralarında körpələr və qocalar olmayan bir dəstə hinduya da rast gəldik. Bəlli idi ki, baharı qarşılamaq onların heç də hamısına nəsib olmayacaqdı.

Beləliklə, biz oradan əliboş, ürəyimizdə dərd aralandıq. Heyns Mişinədək dəniz yolu ilə beş yüz mil məsafə var idi və biz bu məsafəni qət etməli idik.

Günəş şüalarının zəifliyindən hətta günorta üstü də hava qaranlıq olurdu. Ancaq buz yığını azaldığından yol yerimək asanlaşmışdı. Mən itləri qovurdum, gecə-gündüz ara vermədən yol gedirdik. Əvvəlcədən dediyim kimi bütün yolu qar çəkməsi liə gedirdik. Çəkmə də ayqlarımızda küt ağrılar yaradır, sağalmaz yaralar əmələ gətirirdi. Yaraların qaşınmasına dözmək lap əzablı idi. Hər gün çəkmələri ayağımıza bağlayanda ağrı daha da şiddətlənirdi.

Lonq Ceff ağrıya dözə bilmədiyindən əməlli-başlı uşaq kimi ağlayırdı. Mən ona ön cərgədə ən yüngül kirşəni çəkməyi tapşırdım. O isə öz rahatlığı üçün qar çəkmələrini çıxartdı. Buna görə də qabaqda cığır açmaq əvəzinə, əksinə, onun mokasinləri qarın üzərində iri çuxurlar əmələ gətirirdi ki, həmin çuxurlar da itlərin hərəkətini çətinləşdirirdi. Bir dəri bir sümük olan itlər üçün düşdükləri çuxurdan çıxmaq müşkül bir iş idi. Bir dəfə Lonq Ceffi yaxşıca danladım, o da söz verdi ki, bir daha belə etməyəcək. Ancaq sözünün üstündə dura bilmədiyi üçün mən onu bu dəfə qamçı ilə döydüm. Bu üsulun təsiri oldu, artıq itlər çuxura düşüb əziyyət çəkmirdilər. Lonq Ceff doğrudan da uşaq idi, əziyyətə dözməyən iri gövdəli uşaq.

Ancaq Passuk! Lonq Ceff ocağın yanında uzandığı və zarıyıb ağladığı anlarda Passuk xörək bişirir, səhərlər kirşələri bağlamağa, axşamlar isə onları yenidən açmağa mənə kömək edirdi. Passuk həmişə qabaqda gedib cığır açmaqla itlərimizi də xilas etdi. Passuk – necə deyim, vallah o işlər ki bilirdim onun öhdəsindən Passuk gələ bilər, mənim o işlər sarıdan heç bir narahatçılığım yox idi. Mənim başım başqa işlərə