çəkə bilər. Öz evimin içində qulağı dinc yaşayıram və elə bu anda da düşmənim asta-asta, səssiz-səmirsiz hansı tərəfdənsə yeri oya-oya mənə yaxınlaşır. Bununla heç də demək istəmirəm ki, o məndən həssasdır.

Bəlkə o da mənim haqqımda mən onun haqqında bildiyim qədər bilir. Ancaq elə həyasız yırtıcılar var ki, kor-koranə yeri qazırlar və mənim yuvam da çox böyük olduğundan, nə vaxtsa bura gəlib çıxacaqlarına ümid edirlər. Əlbəttə, mənim burda bir üstünlüyüm var ki, öz evimdəyəm, yolları, giriş-çıxışların səmtini yaxşı bilirəm. Həmin o yırtıcı çox asanca mənim ləzzətli şikarıma çevrilə bilər. Ancaq getdikcə qocalıram, indi çoxları məndən güclüdür, düşmənim də az deyil və elə də ola bilər ki, birinin əlindən qaçarkən o birinin əlinə düşərəm. Ah, belə şeylər o qədər olur ki! Ancaq, hər halda, əmin olmalıyam ki, hardasa tez çata biləcəyim açıq bir yol var. Aradan tez çıxmaq üçün elə bir yol ki, onu düzəltmək üçün çox işləməli olmuşam. Ancaq elə də olmasın ki, ümidsizlik içində haranısa qazıram, qoy lap yumşaq yer olsun və qəflətən – Allah özü məni bu bəladan hifz eləsin – düşmənin dişlərini ombamda hiss edirəm. Özü də məni hədələyən yalnız yerin üstündəki düşmənlərim deyil, belələri yerin altında da var. Onları hələ görməmişəm, ancaq barələrində çoxlu əfsanələr eşitmişəm və həmin əfsanələrə də çox inanıram. Hamısı da yerin altında yaşayan məxluqlardır, hətta əfsanələrin özü də onları düz-əməlli təsvir edə bilmir. Heç qurbanları da onların üzünü görməyib. Yaxınlaşanda, yerin altından caynaqlarının xırçıltısı eşidilir – bu da yalnız onların əlamətidir – və o dəqiqə də hər şey qurtarır. Həmin anda öz evində olmağın da xeyiri yoxdur, daha doğrusu, artıq onun evində olursan. Məni bu zaman heç o başqa yol da xilas eləyə bilməz – bəlkə də bu heç xilas yolu deyil - əksinə, axırıma çıxar, ancaq hər halda, ümiddir və mən də onsuz yaşaya bilmərəm. Bu böyük yoldan əlavə məni xarici aləmlə bir neçə dar, ancaq eyni zamanda da, təhlükəsiz yol da birləşdirir. Təmiz hava da içəri